Landschap

foto: Hans Farjon

Ambitie voor verhoging waardering landschap te groot

De verrommeling van het Nederlandse landschap is al jaren een onderwerp van maatschappelijke en politieke debatten. Het rijk heeft zijn ambities voor een mooi landschap vastgelegd in de Agenda Landschap: in 2020 moeten de Nederlanders het hele landschap gemiddeld een rapportcijfer 8 geven. Weliswaar lijkt de gemeten waardering de afgelopen jaren toegenomen, maar het doel voor 2020 zal waarschijnlijk niet gehaald worden.

Beleid Nationale Landschappen voor gemeenten nog niet helder

De regels voor Nationale Landschappen in (ontwerp) provinciale ruimtelijke verordeningen zijn nog niet conform de ontwerp-AMvB Ruimte en vragen tijd voor aanpassing door provincies. Hierdoor is de wijze waarop gemeenten in bestemmingsplannen rekening moeten houden met Nationale Landschappen onduidelijk. Hiermee blijven de kernkwaliteiten onder druk staan.

Instandhouden succes rijksbufferzonebeleid blijft aandacht vergen

Continuïteit en duidelijkheid van het rijksbufferzonebeleid werpen vruchten af. De belangrijkste succesfactoren zijn continuïteit, een geslaagde combinatie van beschermen en ontwikkelen en sterke planologische waarborgen Wil dit beleid succesvol blijven, dan moet het rijk aandacht schenken aan de veranderingen door de komst van de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening (Wro). Met de komst van de Wro werkt dit Rijksbufferzonebeleid namelijk niet meer automatisch door naar bestemmingsplannen.

Grote financiële tekorten voor landschap niet opgelost

In beheer en herstel van de meest waardevolle cultuurlandschappen is beduidend minder geïnvesteerd dan de financieringsbehoefte van geschat 418 miljoen euro per jaar. Dit blijkt uit een onderzoek van KPMG en uit informatie over investeringen bij rijk en provincies. De exacte omvang van het tekort is nog onderwerp van onderzoek van rijk en provincies, maar lijkt meer dan 50% te zijn.

Het PBL heeft diverse doelen geëvalueerd van het nationale beleid voor landschappen:

Web- documentenDoelenHuidig beleid1Toelichting
Landschap
2040Waardering landschap in de woonregioWaardering neemt licht toe maar onvoldoende om doel te halen; herformulering beleid
2050Culturele en natuurlijke kernkwaliteiten van het landschapDoelen SMART maken
2044Bundeling intensieve landbouwOp basis trend
2051Kernkwaliteiten nationale landschappenRegels voor gemeenten nog onduidelijk
2037Migratiesaldo nationale landschappenBijstellen om woningbouw te sturen
2031Bouwen in RijksbufferzonesAandacht voor handhaving continueren
Legenda
Uitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
Geraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
Geraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
Geraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
Op dit moment niet te bepalen
1) Huidig (vastgesteld) beleid is beleid waarvoor de instrumenten, financiering en bevoegdheden aanwezig zijn, en waarover de besluitvorming uiterlijk 1 januari 2010 was afgerond