De verrommeling van het Nederlandse landschap is al jaren een onderwerp van maatschappelijke en politieke debatten. Het rijk heeft zijn ambities voor een mooi landschap vastgelegd in de Agenda Landschap: in 2020 moeten de Nederlanders het hele landschap gemiddeld een rapportcijfer 8 geven. Weliswaar lijkt de gemeten waardering de afgelopen jaren toegenomen, maar het doel voor 2020 zal waarschijnlijk niet gehaald worden.
De regels voor Nationale Landschappen in (ontwerp) provinciale ruimtelijke verordeningen zijn nog niet conform de ontwerp-AMvB Ruimte en vragen tijd voor aanpassing door provincies. Hierdoor is de wijze waarop gemeenten in bestemmingsplannen rekening moeten houden met Nationale Landschappen onduidelijk. Hiermee blijven de kernkwaliteiten onder druk staan.
Continuïteit en duidelijkheid van het rijksbufferzonebeleid werpen vruchten af. De belangrijkste succesfactoren zijn continuïteit, een geslaagde combinatie van beschermen en ontwikkelen en sterke planologische waarborgen Wil dit beleid succesvol blijven, dan moet het rijk aandacht schenken aan de veranderingen door de komst van de nieuwe Wet op de ruimtelijke ordening (Wro). Met de komst van de Wro werkt dit Rijksbufferzonebeleid namelijk niet meer automatisch door naar bestemmingsplannen.
In beheer en herstel van de meest waardevolle cultuurlandschappen is beduidend minder geïnvesteerd dan de financieringsbehoefte van geschat 418 miljoen euro per jaar. Dit blijkt uit een onderzoek van KPMG en uit informatie over investeringen bij rijk en provincies. De exacte omvang van het tekort is nog onderwerp van onderzoek van rijk en provincies, maar lijkt meer dan 50% te zijn.
Het PBL heeft diverse doelen geëvalueerd van het nationale beleid voor landschappen:
| Web- documenten | Doelen | Huidig beleid1 | Toelichting | ||||||||||
| Landschap | |||||||||||||
| 2040 | Waardering landschap in de woonregio | ![]() | Waardering neemt licht toe maar onvoldoende om doel te halen; herformulering beleid | ||||||||||
| 2050 | Culturele en natuurlijke kernkwaliteiten van het landschap | ![]() | Doelen SMART maken | ||||||||||
| 2044 | Bundeling intensieve landbouw | ![]() | Op basis trend | ||||||||||
| 2051 | Kernkwaliteiten nationale landschappen | ![]() | Regels voor gemeenten nog onduidelijk | ||||||||||
| 2037 | Migratiesaldo nationale landschappen | ![]() | Bijstellen om woningbouw te sturen | ||||||||||
| 2031 | Bouwen in Rijksbufferzones | ![]() | Aandacht voor handhaving continueren | ||||||||||
Legenda
| |||||||||||||