Home > Belangrijkste conclusies

Belangrijkste conclusies

De kwaliteit van de leefomgeving in Nederland is sinds 1990 toegenomen mede dankzij het gevoerde beleid. Lucht en oppervlaktewater zijn schoner, achterstandswijken zijn vernieuwd en met de natuur gaat het hier en daar beter. Maar er zijn nog steeds grote problemen, bijvoorbeeld bij de bereikbaarheid, de klimaatverandering en de biodiversiteit.

Algemene conclusies

• Kwaliteit van de leefomgeving toegenomen door beleid, maar grote problemen blijven
• Samenhang beleid voor de stedelijke leefomgeving kan beter
• Bezuinigingen vragen om heroverweging beleidsaanpak en rolverdeling

Conclusies voor Milieu, Natuur en Ruimte

• Het Kyotodoel wordt waarschijnlijk gehaald, maar mogelijk zijn extra emissierechten nodig
• Nationaal klimaatdoel voor 2020 buiten bereik
• Huidige biobrandstoffen helpen klimaat waarschijnlijk niet
• Minder files en schoner milieu beter haalbaar met een kilometerheffing voor wegverkeer
• Leefbaarheid en versterking van steden staan onder druk door economische recessie
• Scheiding van ruimtelijke functies waar nodig, menging waar mogelijk
• De achteruitgang van de biodiversiteit is in Nederland wel geremd, maar niet gestopt
• Verduurzaming handelsketens vormt sleutel voor behoud van biodiversiteit in het buitenland

De kwaliteit van de leefomgeving neemt per saldo toe

De kwaliteit van de leefomgeving in Nederland is sinds 1990 per saldo toegenomen. Het gevoerde beleid heeft daar substantieel aan bijgedragen: zonder beleid voor milieu, natuur en ruimte zou de kwaliteit van de leefomgeving verder zijn aangetast door de toegenomen menselijke activiteiten. Per beleidsterrein lopen de resultaten echter uiteen.

• Mede door het ruimtebeleid zijn steden weer populaire woonplaatsen voor mensen met hoge en middeninkomens, zijn probleemwijken vernieuwd en wordt er minder gebouwd in beschermde open gebieden nabij grote steden en in waardevolle natuur- en cultuurlandschappen. De mobiliteit is fors toegenomen zonder evenredige toename van congestie en milieuvervuiling; dit komt mede door investeringen in meer en stillere infrastructuur, de ontwikkeling van schonere en stillere auto’s en het bundelen en verdichten van de verstedelijking.
• Het milieubeleid heeft grote verbeteringen tot stand gebracht, vooral qua luchtkwaliteit. De nationale uitstoot van broeikasgassen, die tot 1990 nog steeg, is gestabiliseerd. Het oppervlaktewater is schoner en de blootstelling aan bodemvervuiling is drastisch verminderd.
• Door het natuurbeleid is het areaal natuur in Nederland uitgebreid en zijn bedreigde dier- en plantensoorten beter beschermd. Met name de verzuring van natuurgebieden is drastisch beperkt. Hoewel de condities voor de natuur nog steeds verslechteren door de voortgaande milieudruk, is het tempo van de achteruitgang nu veel lager dan zonder milieubeleid het geval zou zijn geweest

Onderdelen van het beleid vergen aanvulling om doelen te halen

Het beleid voor de leefomgeving heeft ontegenzeggelijk successen geboekt. Dat wil echter niet zeggen dat alle maatschappelijke wensen voor de leefomgeving zijn vervuld. Uit de PBL-analyses blijkt dat het vastgestelde en het voorgenomen beleid voor de leefomgeving op onderdelen niet toereikend is om tijdig de gestelde doelen te bereiken. Soms is intensivering voldoende om de ingezette middelen in overeenstemming te brengen met de ambities, soms is het nodig de gekozen doelen of aanpak fundamenteel te herzien. Onderstaand pdf-document bevat een uitgebreid overzicht van de mate waarin de operationele doelen van het beleid naar verwachting tijdig gerealiseerd worden. Hieronder sommen we de belangrijkste beleidstekorten op. Onderstaande tabel geeft een samenvatting van de belangrijkste resultaten van het overheidsbeleid.

De volgende beleidsdoelen zijn te bereiken door versterking van de huidige aanpak (kleurcode oranje in de tabel):

• de milieudruk op natuur, vooral door meststoffen, verdroging en gewasbeschermingsmiddelen verminderen;
• de verwerving van gronden voor de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en het aanbrengen van ruimtelijke samenhang;
• de certificering van handelsketens voor soja, vis, hout, en koffie;
• de bescherming en ontwikkeling van de kernkwaliteiten van de nationale landschappen.

De volgende beleidsdoelen vergen een fundamentele herziening van de huidige aanpak, hetzij door inzet van andere beleidsinstrumenten, hetzij door aanpassing van doelen (kleurcode rood in de tabel):

• de reductie van de uitstoot van broeikasgassen tot het nationale doel voor 2020;
• de productie van hernieuwbare energie en de energiebesparing tot 2020;
• de geluidproductie van verkeer en de geluidbelasting op woningen door verkeer;
• bundeling, intensivering en vernieuwing van werklocaties;
• de tevredenheid over en beschikbaarheid van groen in en om de stad;
• de bereikbaarheid van wonen, werken en voorzieningen;
• het stoppen van de achteruitgang van de biodiversiteit;
• de waardering van het landschap;
• de ecologische kwaliteit van het oppervlaktewater.

De gesignaleerde verschillen tussen gewenste en verwachte beleidseffecten vragen om een oorzaakanalyse en om handelingsopties die de verschillen kunnen terugdringen, zie de kolom ‘toelichting’ in de onderstaande tabel.

Web- documenten	Doelen	Huidig beleid1	Toelichting
Milieu
0003	Broeikasgasemissies Schoon en Zuinig, nationaal doel 2020		Nationale doelstelling lastig te rijmen met Europese systematiek emissiehandel
0006	Hernieuwbare energie, Schoon en Zuinig 2020		Voorgenomen beleid is inclusief hervorming van de financiering van de regeling Stimulering Duurzame Energieproductie
0012	Energiebesparingstempo Schoon en Zuinig 2011-2020		Convenanten met sectoren leveren onvoldoende energiebesparing op
0022 0023	Lokale luchtkwaliteit PM10 2011 en NO2 2015		Bij 150 grote stallen wordt de PM10norm overschreden. Doelbereik drukke stadswegen gevoelig voor tegenvallers in effectiviteit maatregelen
0074	Geluidproductie wegverkeer 2010		Geluidbeleid kan gevolgen toename wegverkeer niet voldoende terugdringen
1002	Milieudruk op natuur		Afname milieudruk stagneert, aanpak verdroging loopt achter
Stedelijke netwerken en steden
2020 2021	Bundelen, intensiveren en vernieuwen van wonen		Er is voldoende plancapaciteit om te bouwen, ook binnen de steden, maar er zijn grote onzekerheden op de woningmarkt
2024 2022 2009	Bundelen, intensiveren en vernieuwen van werken		Doelen verdichting arbeidsplaatsen en aansluiting op openbaar vervoersknooppunten zijn niet gehaald
2028 2029 2032	Rood-groenbalans stedelijke netwerken		Doelen hoeveelheid en bereikbaarheid groen in en om de stad in de Randstad zijn niet gehaald
2002 2003 2004	Bereikbaarheid van wonen, werken en voorzieningen met de auto		Bereikbaarheid afgenomen, congestie sterk gegroeid
Natuur en landelijk gebied
2045	Oppervlakte nieuwe EHS		Met de huidige budgetten wordt het doel niet gehaald
1001	Stop achteruitgang biodiversiteit 2010		Kwetsbare soorten en ecosystemen gaan achteruit
1016	Certificering van handelsketens		Certificering tropisch hardhout blijft achter; Certificering visvangst is nog beperkt en veel soorten worden niet duurzaam bevist; De internationale discussie over duurzaamheidscriteria voor sojaproductie is nog niet afgerond
2051	Kernkwaliteiten nationale landschappen		Regels voor gemeenten nog onduidelijk
2040	Waardering landschap		Waardering neemt onvoldoende te om doel te halen
0027	Ecologische kwaliteit oppervlaktewater 2015		Beoordeling conform 'one out-all out' principe uit Kaderrichtlijn water (KRW)
Legenda Uitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel Geraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers Geraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar Geraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen Op dit moment niet te bepalen

1) Huidig (vastgesteld) beleid is beleid waarvoor de instrumenten, financiering en bevoegdheden aanwezig zijn, en waarover de besluitvorming uiterlijk 1 januari 2010 was afgerond

Volledig overzicht van de evaluatie van beleidsdoelen

• Realisatie van de doelen van het milieu, natuur en ruimtebeleid (PDF)

Zoeken