Balans van de Leefomgeving

Mobiliteit

Hoofdpunten

  • Bereikbaarheid

    De bereikbaarheid van werkplekken is de laatste jaren licht toegenomen. Dat komt vooral doordat ontwikkelingen in bevolkings- en werkgelegenheidsgroei ervoor hebben gezorgd dat er, voor de gemiddelde Nederlander, steeds meer banen binnen een bereisbare afstand liggen. Dit geldt vooral in de steden en in het bijzonder de noordvleugel van de Randstad (Amsterdam/Utrecht).
  • Integrale planvorming

    Het aantal banen en inwoners groeit sneller op snelweglocaties dan op plekken die zowel voor de auto als het openbaar vervoer goed bereikbaar zijn (multimodale knooppunten). Ondanks het rijksbeleid dat in principe multimodale knooppunten stimuleert, blijkt de praktijk dus weerbarstig. Hierdoor worden (reeds drukke) snelwegen steeds zwaarder belast en worden investeringen in OV(-knooppunten) beperkt benut. Meer prikkels voor integrale planvorming, bijvoorbeeld door ontschotting van de MIRT-gelden, bieden kansen om mobiliteitsbeleid en ruimtelijk beleid in de toekomst beter op elkaar af te stemmen.
  • Internationale lucht- en scheepvaart

    Naar verwachting groeit zowel de internationale luchtvaart als de internationale scheepvaart de komende jaren snel. Dit heeft aanzienlijke gevolgen voor de CO2-uitstoot. Deze sectoren worden namelijk niet heel snel zuiniger. En emissies van internationale scheepvaart en luchtvaart vallen buiten internationale broeikasgasemissieafspraken en worden daarom ook niet meegenomen in de nationale doelen. Hierdoor komt een steeds groter aandeel van de uitstoot van broeikasgassen voor rekening van de scheep- en luchtvaart, zowel in relatieve als in absolute zin. Een actievere rol van de Europese Commissie is gewenst om binnen afzienbare termijn tot emissiereductie te komen.

Hoofdstuk Mobiliteit

In de Balans voor de Leefomgeving 2016 analyseert het PBL in hoeverre huidige maatschappelijke ontwikkelingen en het huidige beleid bijdragen aan het bereiken van een duurzame mobiliteit, zie: Mobiliteit (PDF, 23 MB).

Evaluatie van het beleid

Het PBL heeft geëvalueerd wat de effecten zijn van het beleid voor mobiliteit. In hoeverre zijn bijvoorbeeld de beleidsdoelen gehaald voor verkeersveiligheid? En hoe staat het met de CO2 uitstoot transportsector? Kan de overheid nog meer doen om de beleidsdoelen te halen? Onderstaande stoplichten geven een bondig overzicht van de mate waarin doelen naar verwachting tijdig worden gehaald. Een uitgebreidere analyse vindt u door te klikken op de link “lees meer”.

groenUitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
geelGeraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
oranjeGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
roodGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
grijsOp dit moment niet te bepalen
witDeze analyse is niet uitgevoerd

Mobiliteit

De doelen Trajecten met gewenste reistijd in spits, Nabijheid van wonen en werken, Verkeersveiligheid en Uitstoot luchtverontreinigende stoffen wegverkeer verwijzen naar webpagina’s uit de Monitor Infrastructuur en Ruimte 2016.

Trajecten met gewenste reistijd in spits (vanaf 2000)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Verbeter de doorstroming door uitbreiding wegcapaciteit, spitsheffing, verkeersmanagement en belasten van kilometervergoedinglees meer
"Reistijdverlies door files onder het niveau van 2000; op 94% van het hoofdwegennet wordt aan norm voldaan."lees meer
Op 186 trajecten van autosnelwegen is, sinds 2000, een streefwaarde voor de snelheid in de spits gedefinieerd. Op stedelijke ringwegen is dit 50 km/uur, op verbindingssnelwegen 66 km/uur. In 2015 kon men op 87% van de trajecten de gewenste snelheid halen.lees meer
Nabijheid van wonen en werken (vanaf 1996)
  • Balans 2014
  • Balans 2016
De nabijheid is ongeveer gelijk gebleven, omdat de grootste groei van arbeidsplaatsen en bevolking heeft plaatsgevonden in de steden.lees meer
De nabijheid is tussen 1996 en 2015 met 2,5% toegenomen omdat de grootste groei van arbeidsplaatsen en bevolking heeft plaatsgevonden in de steden.lees meer
Verkeersveiligheid (2020)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Aantal verkeersdoden sterk afgenomen, maar aantal ernstig gewonden juist toegenomenlees meer
Aantal verkeersdoden sterk afgenomen, maar doel voor ernstig gewonden buiten bereik.lees meer
In 2015 is het aantal verkeersdoden opgelopen tot 621. Het doel van maximaal 500 verkeersdoden in 2020 komt daarmee verder buiten bereik. Het streven van maximaal 10.600 ernstig verkeersgewonden in 2020 blijft met 20.700 gewonden in 2014 nog buiten bereik.lees meer
Uitstoot luchtverontreinigende stoffen wegverkeer (vanaf 1990)
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Dankzij maatregelen zijn de emissies van fijn stof en stikstofoxiden gedaald bij een toegenomen aantal kilometers dat voertuigen afleggen.lees meer
Emissies van stikstofoxiden (NOx) en fijnstof (PM10) door wegverkeer zijn tussen 1990 en 2014 gedaald met 58% (NOx) en 60% (PM10). Ondanks dat in 2014 het aantal voertuigkilometers 33% hoger is dan in 1990.lees meer
CO2 uitstoot transportsector, EU-richtlijn (2020)
  • Balans 2014
  • Balans 2016
"Volgens de NEV 2014 (ECN/PBL, 2014; p.93) nemen de CO2 emissies van verkeer en vervoer met 30 tot 37 Mton af tot 2020; boven het doel van 25 Mton."lees meer
De streefwaarde voor de CO2-uitstoot uit de transportsector bedraagt 35,5 Mton in 2020. In 2014 was de emissie 33,9 Mton. Uitgaande van het (voorgenomen) beleid is dit doel met een geraamde emissie van 34,6 Mton CO2-equivalenten binnen bereik.lees meer
CO2 uitstoot transportsector, Energieakkoord (2030)
  • Balans 2016
Het doel uit het Energieakkoord voor de CO2-uitstoot uit de transportsector bedraagt 25 Mton in 2030. In 2014 was de emissie 33,9 Mton. Uitgaande van het (voorgenomen) beleid blijft dit doel met een geraamde emissie van 32,7 Mton CO2 in 2030 buiten bereik.lees meer
Energiebesparing mobiliteit (2020)
  • Balans 2016
Door de combinatie van de reeds vastgestelde en de voorgenomen maatregelen uit het Energieakkoord ligt het energiegebruik door de transportsector in 2020 circa 14 PJ lager dan zonder deze maatregelen het geval was geweest. Hiermee is de besparingsdoelstelling voor mobiliteit uit het Energieakkoord van 15 tot 20 PJ binnen bereik, maar onzeker.lees meer