Balans van de Leefomgeving

Water

Hoofdpunten

  • Waterkeringen en waterkerende kunstwerken

    Lang niet alle waterkeringen en waterkerende kunstwerken zijn, bij de laatste beoordeling op basis van de nu geldende waterveiligheidsnormen, op orde. De risico’s op overstroming zijn echter beperkt. Door het Hoogwaterbeschermingsprogramma worden de gesignaleerde gebreken aangepakt op basis van urgentie. Hierbij wordt rekening gehouden met het nieuwe waterveiligheidsbeleid, dat in 2017 van kracht wordt. In 2023 is bekend wat de consequenties zijn van dit nieuwe beleid. Dan komen de resultaten van het nieuwe wettelijke beoordelingsinstrumentarium beschikbaar.
  • Waterveiligheidsbeleid

    Naast het voorkomen van overstromingen door waterkeringen, waterkerende kunstwerken en rivierverruiming zet het waterveiligheidsbeleid in op het beperken van de gevolgen van overstromingen door inrichtingsmaatregelen en rampenbeheersing. Dit omdat overstromingen nooit helemaal te voorkomen zijn. Dit beleid vraagt nog om nadere uitwerking van doelen en om het bepalen van de nulsituatie, bijvoorbeeld voor vitale en kwetsbare functies (telecom, elektriciteit, ICT, drinkwater, gas), ruimtelijke ordening en de zelfredzaamheid van burgers.
  • Waterkwaliteit

    Door de huidige inzet van Rijk, waterbeheerders en agrariërs is de waterkwaliteit verbeterd. Toch blijft deze in veel wateren onvoldoende om de ecologische einddoelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) te halen. Om het doelbereik voor de waterkwaliteit te vergroten is in de eerste plaats integratie nodig van het mest- en het waterbeleid. In de tweede plaats zijn aanvullende inrichtings- en beheermaatregelen nodig in een gebiedsgerichte benadering. Heldere sectorale doelen vormen hierbij het richtsnoer. Tot slot helpt een goede wisselwerking tussen Rijk en regio: het Rijk kan van de regio leren hoe zij de integratie van het beleid het beste faciliteert, en de regio leert van het Rijk welke doelen er spelen.
  • Bodemdaling in veengebieden

    Bodemdaling in veengebieden leidt tot extra kosten voor het beheer en onderhoud van wegen, infrastructuur, funderingen van huizen en waterbeheer. De extra kosten van bodemdaling in het stedelijk en landelijk veengebied lopen in de periode tot 2050 op tot 1,4 á 4,7 miljard euro bij ongewijzigd beleid. Voor particuliere eigenaren van gebouwen vormen de hoge kosten voor herstel van fundering een belangrijk knelpunt. Bodemdaling in veengebieden vraagt om een proactief langetermijnbeleid, in stedelijke gebieden gericht op het vermijden van kosten en in het landelijk gebied gericht op het verbinden van maatregelen tegen bodemdaling met maatschappelijke doelen als natuur- en landschapskwaliteit en het beperken van CO2-emissie.

Hoofdstuk Water

In de Balans voor de Leefomgeving 2016 analyseert het PBL in hoeverre huidige maatschappelijke ontwikkelingen en het huidige beleid bijdragen aan het bereiken van een goede veiligheid en duurzame waterkwaliteit, zie: Water (PDF, 23 MB).

Evaluatie van het waterbeleid

Het PBL heeft geëvalueerd wat de effecten zijn van het beleid voor water. In hoeverre zijn bijvoorbeeld de beleidsdoelen gehaald voor de kwaliteit van het oppervlaktewater? En hoe staat het met de primaire waterkeringen? Kan de overheid nog meer doen om de beleidsdoelen te halen? Onderstaande stoplichten geven een bondig overzicht van de mate waarin doelen naar verwachting tijdig worden gehaald. Een uitgebreidere analyse vindt u door te klikken op de link “lees meer”.

groenUitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
geelGeraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
oranjeGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
roodGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
grijsOp dit moment niet te bepalen
witDeze analyse is niet uitgevoerd

Water

Watertekort en zoetwatervoorziening (2015)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
In normale én in droge jaren kunnen de meeste gebruikers van voldoende water worden voorzienlees meer
In normale én in droge jaren kunnen de meeste gebruikers van voldoende water worden voorzien.lees meer
Het beleid is erop gericht om, onder normale omstandigheden, zoveel mogelijk aan de behoeften van watergebruikers te voldoen. In normale en in droge jaren kunnen de meeste gebruikers van voldoende zoet water worden voorzien.lees meer
Robuuste, duurzame en klimaatbestendige zoetwatervoorziening (2050)
  • Balans 2016
De beleidsopgave van het Deltaprogramma Zoetwater, zowel potentiele zoetwatertekorten als kosteneffectieve oplossingen na 2021, is nog niet vastgesteld.lees meer
Waterveiligheid preventie: Toestand primaire waterkeringen (2050)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Het beschermingsniveau voor waterveiligheid is niet op het gewenste peil. In het Deltaprogramma wordt nieuw veiligheidsbeleid ontwikkeld.lees meer
Het beschermingsniveau voor waterveiligheid is niet op het gewenste peil. In het Deltaprogramma wordt nieuw veiligheidsbeleid ontwikkeld.lees meer
In 2050 moeten alle primaire waterkeringen (laag 1) aan de (nieuwe)waterveiligheidsnormen voldoen. In 2013 voldeed 65% van de keringen en 55% van de kunstwerken aan de huidige normen. Of het beleid tot het halen van het doel leidt, is afhankelijk van de beschikbare financiele middelen, efficiency en doorlooptijd van dijkverbetering.lees meer
Waterveiligheid gevolgbeperking (2050)
  • Balans 2016
De onderdelen ruimtelijke inrichting (laag 2) en rampenbeheersing (laag 3) van het waterveiligheidsbeleid zijn nog in ontwikkeling. De beleidsopgave is nog niet bekend.lees meer
Ruimtelijke adaptatie (2050)
  • Balans 2016
De deltabeslissing Ruimtelijke adaptatie beoogt dat Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten samen zorgen dat Nederland in 2050 zo goed mogelijk klimaatbestendig en robuust is ingericht. Uiterlijk in 2020 moet hiervoor beleid zijn ontwikkeld en geimplementeerd. Gemeenten, waterschappen en provincies zijn relatief ver met de thema's overstromingsrisico's en wateroverlast, iets minder ver met droogte en het minst ver met de thema's hittestress en vitale en kwetsbare functies.lees meer
Kwaliteit oppervlaktewater Europese Kaderrichtlijn Water (2027)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Het aantal oppervlaktewateren dat in 2027 aan alle KRW-doelen voldoet ligt tussen de 5 en 40%lees meer
Het aantal oppervlaktewateren dat in 2027 aan alle KRW-doelen voldoet ligt tussen de 5 en 40%.lees meer
De kwaliteit van de oppervlaktewateren is de laatste decennia sterk verbeterd. Naar verwachting worden in 2027 in 15% van de regionale wateren en 55% van de rijkswateren alle biologische doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water volledig gehaald. Op veel onderliggende parameters is een verbetering te zien. In de nieuwe deltaaanpak Waterkwaliteit en Zoetwater wordt de noodzaak van en bereidheid voor extra inspanning door de stakeholders onderschreven. Dit biedt ruimte om de benodigde aanvullende stappen te zetten.lees meer
Kwaliteit grondwater Europese Kaderrichtlijn Water (2027)
  • Balans 2016
De algemene KRW-beoordeling voor grondwater is in 2015 overwegend goed. Regionaal blijven er problemen; voor 2021 is geraamd dat 50% van de grondwaterlichamen ontoereikend is voor terrestrische natuur en 15% voor drinkwaterwinning. Ondanks de verbetering in het zuidelijk loss- en zandgebied zal daar ook in 2027 de norm van 50 milligram nitraat per liter nog worden overschreden.lees meer
Zwemwaterkwaliteit (vanaf 2015)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Doelbereik voor 2015 conform Nieuwe EU- richtlijn onvoldoendelees meer
Doel 2015 'alle locaties hebben aanvaardbaar kwaliteitsniveau' dicht genaderd, maar geen duidelijke verbetering meer in de laatste jaren.lees meer
Vanaf 2015 moeten alle zwemwaterlocaties ten minste tot de klasse aanvaardbaar behoren volgens de EU-Zwemwaterrichtlijn. In 2015 voldeed circa 93% van de binnenwateren en circa 97% van de kustwateren aan deze eis. De laatste jaren is er geen duidelijke verbetering meer in het kwaliteitsniveau.lees meer