Balans van de Leefomgeving

Circulaire economie

Hoofdpunten

  • Vrijwel al het afval wordt nuttig toegepast

    Vrijwel al het afval wordt nuttig toegepast (inclusief verbranden met energieopwekking). Het beleid om in Nederland en Europa de transitie naar een circulaire economie te bevorderen is gericht op verschillende onderdelen van de productketen. Aan het einde van die keten is het beleid al gevorderd in de vorm van afvalbeleid met concrete kwantitatieve doelen, bijvoorbeeld voor storten, verbranden en recyclen. De afvalindicatoren zijn op dit moment de enige beschikbare indicatoren van de circulaire economie. Door het gevoerde afvalbeleid verlaten in Nederland weinig grondstoffen de kringloop in de vorm van gestort afval en wordt inmiddels circa 95 procent van alle afval nuttig toegepast (inclusief verbranden met energieopwekking). De hoeveelheid verbrand en gestort afval is tussen 2012 en 2014 met circa 15 procent afgenomen. In 2016 bedraagt het aandeel afvalscheiding van het huishoudelijk afval 54 procent. De uitdaging ligt nu vooral bij het begin van de keten, bij het verminderen van het grond-stoffengebruik, een ander ontwerp van producten en het langer gebruiken van producten.
  • Rijksbreed programma circulaire economie in 2050

    Na het verschijnen van de vorige Balans van de Leefomgeving is in september 2016 het Rijksbrede Programma Circulaire Economie gepubliceerd. Dit programma is gericht op het realiseren van een volledig circulaire economie vóór 2050. De ambitie van het kabinet is om samen met maatschappelijke partners in 2030 een (tussen)doelstelling te realiseren van 50 procent minder gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) (IenM en EZ 2016a). De ambitie om te komen tot een circulaire economie is inmiddels in het Grondstoffenakkoord onderschreven door een brede coalitie van maatschappelijke partijen. Het akkoord wordt nader uitgewerkt in transitieagenda’s voor de prioritaire thema’s die in het Rijksbrede Programma Circulaire Economie worden benoemd (IenM & EZ 2017). Deze vijf thema’s zijn biomassa en voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw, en tot slot consumptiegoederen.

Hoofdstuk Vergroening en circulaire economie

Lees meer in de Tussenbalans van de Leefomgeving 2017, hoofdstuk Vergroening en circulaire economie. Zie: Circulaire economie (PDF, 2 MB).

Evaluatie van het beleid voor Afval

Er zijn voor circulaire economie alleen kwantitatieve beleidsdoelen voor afval. Het PBL heeft geëvalueerd wat de effecten zijn van dit beleid. Hoe zit het met de hoeveelheid en scheiding van het huishoudelijk afval? En hoe staat het met de nuttige toepassing van afval? Onderstaande stoplichten geven een bondig overzicht van de mate waarin doelen naar verwachting tijdig worden gehaald. Een uitgebreidere analyse vindt u door te klikken op de link “lees meer”.

groenUitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
geelGeraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
oranjeGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
roodGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
grijsOp dit moment niet te bepalen
witDeze analyse is niet uitgevoerd

Circulaire economie

Er zijn voor circulaire economie alleen kwantitatieve beleidsdoelen voor afval. In 2014 zijn diverse afvaldoelen aangepast en zijn nieuwe doelen voor afval geformuleerd.

Afvalaanbod (2015 en 2021)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
afvalproductie afgelopen jaren redelijk stabiel onder afvalaanbod-plafondlees meer
Afvalproductie afgelopen jaren redelijk stabiel onder afvalaanbod-plafond.lees meer
De afvalproductie bevindt zich met 60 Mton in 2014 ruim onder het plafond van 68 Mton in 2015 en 74 Mton in 2021.lees meer
Nuttige toepassing van afval (2015)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
doel in 2010 gehaaldlees meer
Doel in 2010 gehaald.lees meer
Het doel voor 2015 is 95% nuttige toepassing van het totaal aan afvalstoffen. In 2014 bedraagt het aandeel nuttige toepassing 93% en daarmee komt het doel binnen bereik.lees meer
Hoeveelheid huishoudelijk restafval (2020)
  • Balans 2016
  • Balans 2017
Doel is om de hoeveelheid huishoudelijk restafval in 2020 terug te brengen tot 100 kilo per persoon per jaar. Dit doel wordt naar verwachting niet gehaald. In 2015 lag de hoeveelheid huishoudelijk restafval op 230 kilogram per inwoner.lees meer
Het doel is om de hoeveelheid huishoudelijk restafval in 2020 terug te brengen tot 100 kg per persoon per jaar. Dit doel wordt naar verwachting niet gehaald. In 2016 bedraagt het huishoudelijk restafval 230 kg per inwoner.lees meer
Scheiding huishoudelijk afval (2020)
  • Balans 2016
  • Balans 2017
Doel is om 75% van het huishoudelijk afval te scheiden in 2020. In 2015 bedraagt de scheiding aan de bron bij huishoudens 53%. Om het doel te realiseren is de komende jaren een stijging van ongeveer 40 procentpunten ten opzichte van het huidige scheidingspercentage nodig. Dit doel wordt naar verwachting niet gehaald omdat de instrumentering nog onvoldoende aansluit.lees meer
In 2020 moet 75% van het huishoudelijk afval gescheiden zijn. In 2016 bedraagt de scheiding aan de bron bij huishoudens 54%. Om het doel te realiseren, is de komende jaren een stijging van ongeveer 40 procentpunten ten opzichte van het huidige schei-dingspercentage nodig. Dit doel wordt naar verwachting niet gehaald, omdat de instrumentering nog onvoldoende aansluit.lees meer
Verbranden en storten van Nederlands afval (2022)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
  • Balans 2016
Doel voor storten van brandbaar afval wordt waarschijnlijk gehaald. Totale hoeveelheid gestort afval neemt echter fors toe in 2012lees meer
Doel voor storten van brandbaar afval wordt waarschijnlijk gehaald. Totale hoeveelheid gestort afval neemt echter fors toe in 2012.lees meer
Het doel om de hoeveelheid te verbranden en storten Nederlands afval te halveren in 10 jaar wordt naar verwachting niet gehaald. De hoeveelheid Nederlands verbrand en gestort afval is tussen 2012 en 2014 met circa 15% afgenomen. Er is 0,5 Mton minder afval verbrand en ongeveer 1 Mton minder gestort. De hoeveelheid gestort afval in 2014 ligt weer rond het niveau van 2010. De piek in 2012 komt door het afschaffen van de belasting op storten per 1 januari 2012.lees meer