Waarom een circulaire economie?

Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen: van de winning van grondstoffen tot consumptie. Grondstoffen dreigen schaars te worden door een groeiende bevolking en toenemende welvaart in de wereld. Hierdoor wordt het steeds belangrijker om de beschikbare grondstoffen zo efficiënt mogelijk te gebruiken. Dit geeft ook nieuwe kansen voor bedrijven: nieuwe markten, meer samenwerking en minder grondstoffenverbruik.

De transitie naar een circulaire economie is volgens de Europese Commissie 'de gelegenheid om onze economie te transformeren en nieuwe en duurzame concurrentievoordelen voor Europa te genereren'.

Kansen voor Nederland

De transitie naar een circulaire economie biedt economische kansen voor Nederland, kan Nederland minder afhankelijk maken van de import van schaarse grondstoffen en bijdragen aan een schoner milieu.

Wat kan een circulaire economie Nederland opleveren?

Wat kan een circulaire economie Nederland opleveren? Voordelen voor Nederland op gebied van economie, milieu en voorzieningszekerheid: ruim 50000 banen, 7 miljard euro voor de Nederlandse economie, 10% afname CO2-uitstoot, 20% waterbesparing in de industrie en 25% minder import van primaire grondstoffen. afname van deCO 2 -uitstoot p b l . n l Economischebaten Schoner milieu Voorzienings-zekerheidgrondstoffen 10% 7 miljardeuro voor deNederlandse economie 20%waterbesparingin de industrie 25%minder import van primaire grondstoffen Ruim50 duizendbanen Referentie: TNO, bewerking PBL
Wat kan een circulaire economie Nederland opleveren? Voordelen voor Nederland op gebied van economie, milieu en voorzieningszekerheid: ruim 50000 banen, 7 miljard euro voor de Nederlandse economie, 10% afname CO2-uitstoot, 20% waterbesparing in de industrie en 25% minder import van primaire grondstoffen. 7 miljardeuro voor deNederlandse economie Ruim50 duizendbanen 25%minder import van primaire grondstoffen Referentie: TNO, bewerking PBL afname van deCO 2 -uitstoot 10% 20%waterbesparingin de industrie Economische baten Schoner milieu Voorzieningszekerheidgrondstoffen pbl.nl

Het is een flinke opgave om deze kansen te realiseren. Zo zijn investeringen en nieuwe allianties van bedrijven nodig en zullen bedrijven met gevestigde belangen de transitie remmen. Overheidsbeleid zal vaak nodig zijn om belemmeringen te overwinnen en een andere kijk op het belang van grondstoffen te krijgen.

Wat is een circulaire economie?

Anders dan in een lineaire economie worden in een circulaire economie grondstoffen optimaal gebruikt. Dat wil zeggen: ze worden steeds gebruikt in een toepassing met de hoogste waarde voor de economie en de minste schade voor het milieu.

Van een lineaire naar een circulaire economie

Kringlopen in een lineaire economie Een lineaire economie is een take-make-waste-economie, waarin ongeremd gebruik wordt gemaakt van grondstoffen waarvan producten worden gemaakt die na gebruik weer worden weggegooid. Lineair Gebruik Storten enverbranden Grondstoffen Hernieuwbaregrondstoffen Niet-hernieuwbaregrondstoffen pbl.nl

Een lineaire economie is een take-make-waste-economie, waarin ongeremd gebruik wordt gemaakt van grondstoffen waarvan producten worden gemaakt die na gebruik weer worden weggegooid.

Kringlopen in een circulaire economie In een circulaire economie staat juist het hergebruik van producten en grondstoffen centraal en worden afval en schadelijke emissies naar bodem, water en lucht zo veel mogelijk voorkómen (‘het sluiten van kringlopen’). Circulair Grondstoffen Storten enverbranden Gebruik Hernieuwbaregrondstoffen Niet-hernieuwbaregrondstoffen pbl.nl

In een circulaire economie staat juist het hergebruik van producten en grondstoffen centraal en worden afval en schadelijke emissies naar bodem, water en lucht zo veel mogelijk voorkómen (‘het sluiten van kringlopen’).

De overgang van een lineaire naar een circulaire economie vergt een systeemverandering of transitie. Een ander ontwerp of proces (zoals 3D-printing), producten die te repareren of herstellen zijn, recycling en anders denken over producten (bijvoorbeeld delen) zijn onderdelen van zo’n verandering.

De prioritering volgens de R-en is een vuistregel om te bepalen hoe grondstoffen hoogwaardig in de kringloop kunnen worden gehouden. Er zijn echter altijd uitzonderingen.

Een circulaire economie is meer dan recycling

Een circulaire economie is meer dan recycling De overgang van een lineaire naar een circulaire economie vergt een systeemverandering of transitie. Een ander ontwerp of proces (zoals 3D-printing), producten die te repareren of herstellen zijn, recycling en anders denken over producten (bijvoorbeeld delen) zijn onderdelen van zo’n verandering. 3. Hergebruik van een product. 6. Energie terugwinnen uit materialen. 7. Afval storten en verbranden zonder energieterugwinning wordt zoveel mogelijk voorkomen. 4. Reparatie, onderhoud en revisie van producten. 1. Zuiniger omgaan met grondstoffen door anders te denken over producten en productieprocessen. Is het product het beste antwoord op de behoefte? Kunnen bij de productie minder of andere grondstoffen worden gebruikt? 2. Anders ontwerpen, door bijvoorbeeld vóór de productie al rekening te houden met hergebruik, reparatie en recycling. Gebruik 1. Rethink en reduce 2. Redesign 3. Reuse 4. Repair enremanufacturing 5. Recycling 7. Disposal 6. Recover 5. Verwerken en hergebruiken van materialen. p b l . n l
Een circulaire economie is meer dan recycling De overgang van een lineaire naar een circulaire economie vergt een systeemverandering of transitie. Een ander ontwerp of proces (zoals 3D-printing), producten die te repareren of herstellen zijn, recycling en anders denken over producten (bijvoorbeeld delen) zijn onderdelen van zo’n verandering. 3. Hergebruik van een product. 5. Verwerken en hergebruiken van materialen. 6. Energie terugwinnen uit materialen. 7. Afval storten en verbranden zonder energieterugwinning wordt zoveel mogelijk voorkomen. 4. Reparatie, onderhoud en revisie van producten. 1. Zuiniger omgaan met grondstoffen door anders te denken over producten en productieprocessen. Is het product het beste antwoord op de behoefte? Kunnen bij de productie minder of andere grondstoffen worden gebruikt? 2. Anders ontwerpen, door bijvoorbeeld vóór de productie al rekening te houden met hergebruik, reparatie en recycling. Gebruik 1 2 3 4 5 7 6 p b l . n l

Elementen van een circulaire economie

Elementen van een circulaire economie Visualisatie van de essentiele elementen in een circulaire economie (hoogwaardig hergebruik en recycling, hernieuwbare energie, natuurlijk kapitaal, nieuwe verdienmodellen, productontwerp, ketensamenwerking). R e c y c l i n g G e b r u i k P r o d u c t i e G r o n d s t o ff f e n R e c y c l i n g S t o r t e n e n v e r b r a n d e n H e r g e b r u i k Hoogwaardig hergebruiken recycling Langer gebruik van producten, productonderdelen benutten en materialen recyclen. Hernieuwbareenergie Een verschuiving naar hernieuwbare in plaats van fossiele energiebronnen. Natuurlijk kapitaal Geen uitputting van natuurlijke hulpbronnen en gebruik van niet-giftige stoffen. Productontwerp Rekening houden met hergebruik, reparatie, modulaire onderdelen gebruiken, ander productieproces. Ketensamenwerking Nieuwe allianties tussen bedrijven in bestaande en nieuwe productieketens. Nieuwe verdienmodellen Betalen voor gebruik in plaats van bezit, producenten blijven eigenaar van het product. p b l . n l
Elementen van een circulaire economie Visualisatie van de essentiele elementen in een circulaire economie (hoogwaardig hergebruik en recycling, hernieuwbare energie, natuurlijk kapitaal, nieuwe verdienmodellen, productontwerp, ketensamenwerking). G e b r u i k P r o d u c t i e G r o n d s t o ff f e n S t o r t e n e n v e r b r a n d e n Hoogwaardig hergebruiken recycling Langer gebruik van producten, productonderdelen benutten en materialen recyclen. Hernieuwbare energie Een verschuiving naar hernieuwbare in plaats van fossiele energiebronnen. Natuurlijk kapitaal Geen uitputting van natuurlijke hulpbronnen en gebruik van niet-giftige stoffen. Productontwerp Rekening houden met hergebruik, reparatie, modulaire onderdelen gebruiken, ander productieproces. Ketensamenwerking Nieuwe allianties tussen bedrijven in bestaande en nieuwe productieketens. Nieuwe verdienmodellen Betalen voor gebruik in plaats van bezit, producenten blijven eigenaar van het product. p b l . n l

Hoe staat Nederland ervoor?

Nederland kan in Europa bijna worden gezien als een dichtbevolkte stad met een goede infrastructuur, mainports en logistiek. Dit schept goede condities voor een circulaire economie. Hierdoor kunnen producten (zoals auto’s) makkelijker worden gedeeld en reststromen eenvoudiger industrieel benut.

Nederland heeft een goede uitgangspositie

EU NL Nederland heeft een goede uitgangspositie Nederland kan in Europa bijna worden gezien als een dichtbevolkte stad met een goede infrastructuur, mainports en logistiek. Dit schept goede condities voor een circulaire economie. Hierdoor kunnen producten (zoals auto’s) makkelijker worden gedeeld en reststromen eenvoudiger industrieel benut. Nederland heeft al vroeg maatregelen genomen om het storten van afval terug te dringen. Mede hierdoor heeft het een van de hoogste recyclingpercentages in Europa. Nederland heeft veel kennis over scheidingstechnologie en het logistieke systeem rondom afvalinzameling en recycling.Deze ervaring en kennis kunnen worden gebruikt in de verdere ontwikkeling van een circulaire economie in Nederland maar ook daarbuiten. Daarnaast worden veel grondstoffen via Nederland getransporteerd, waardoor ons land geschikt is als scharnierpunt (grondstoffenrotonde). Bevolkings-dichtheid (inwoners per km 2 ) (km/ton per km 2 ) Dichtheidinfrastructuur (km 2 per km 2 ) Dichtheidbebouwdgebied (ton per km 2 ) Dichtheidgrondstof-stromen (%) Recyclinghuishoudelijkafval (aantal per inwoner) Patentenafvalinzamelingen recycling pbl.nl EU28 België Hoog Laag nul Luxemburg Duitsland Finland Luxemburg Oostenrijk Oostenrijk Nederland België België België Luxemburg België Bron: Eurostat; OECD; bewerking PBL Nederland EU28 OverigeEU28-landen(excl. Malta)
EU NL Nederland heeft een goede uitgangspositie Nederland kan in Europa bijna worden gezien als een dichtbevolkte stad met een goede infrastructuur, mainports en logistiek. Dit schept goede condities voor een circulaire economie. Hierdoor kunnen producten (zoals auto’s) makkelijker worden gedeeld en reststromen eenvoudiger industrieel benut. Nederland heeft al vroeg maatregelen genomen om het storten van afval terug te dringen. Mede hierdoor heeft het een van de hoogste recyclingpercentages in Europa. Nederland heeft veel kennis over scheidingstechnologie en het logistieke systeem rondom afvalinzameling en recycling.Deze ervaring en kennis kunnen worden gebruikt in de verdere ontwikkeling van een circulaire economie in Nederland maar ook daarbuiten. Daarnaast worden veel grondstoffen via Nederland getransporteerd, waardoor ons land geschikt is als scharnierpunt (grondstoffenrotonde). Bevolkings-dichtheid (inwoners per km 2 ) (km/ton per km 2 ) Dichtheidinfrastructuur (km 2 per km 2 ) Dichtheidbebouwdgebied (ton per km 2 ) Dichtheidgrondstof-stromen (%) Recyclinghuishoudelijkafval (aantal per inwoner) Patentenafvalinzamelingen recycling pbl.nl pbl.nl OverigeEU-landen(exclusiefMalta) EU28 België Hoog Laag nul Hoog Laag nul Luxemburg Duitsland Finland Luxemburg Oostenrijk Oostenrijk Nederland België België België Luxemburg België Bron: Eurostat; OECD; bewerking PBL

Nederland heeft al vroeg maatregelen genomen om het storten van afval terug te dringen. Mede hierdoor heeft het een van de hoogste recyclingpercentages in Europa. Nederland heeft veel kennis over scheidingstechnologie en het logistieke systeem rondom afvalinzameling en recycling.

Deze ervaring en kennis kunnen worden gebruikt in de verdere ontwikkeling van een circulaire economie in Nederland maar ook daarbuiten. Daarnaast worden veel grondstoffen via Nederland getransporteerd, waardoor ons land geschikt is als scharnierpunt (grondstoffenrotonde).

Een circulaire economie is meer dan recycling De overgang van een lineaire naar een circulaire economie vergt een systeemverandering of transitie. Een ander ontwerp of proces (zoals 3D-printing), producten die te repareren of herstellen zijn, recycling en anders denken over producten (bijvoorbeeld delen) zijn onderdelen van zo’n verandering. Restwarmte uit industrie Beton en staal uit gebouwen Zeldzame metalen uit elektronica Metalen uit auto's Glas en papier uit huishoudens pbl.nl
Een circulaire economie is meer dan recycling De overgang van een lineaire naar een circulaire economie vergt een systeemverandering of transitie. Een ander ontwerp of proces (zoals 3D-printing), producten die te repareren of herstellen zijn, recycling en anders denken over producten (bijvoorbeeld delen) zijn onderdelen van zo’n verandering. Metalen uit auto's Beton en staaluit gebouwen Glas en papier uit huishoudens Zeldzamemetalen uitelektronica Restwarmte uit industrie