Herijking EHS

Internationale doelen buiten bereik bij bezuiniging EHS

Het kabinet Rutte voert forse veranderingen door in het natuurbeleid, zoals de herijking van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het PBL heeft, als tussentijds product van de Natuurverkenning, in april een aantal varianten beoordeeld die het kabinet heeft ontwikkeld voor een herijkte EHS.

De belangrijkste conclusie is dat de voorgenomen bezuinigingen van het Rijk op het natuur- en landschapsbeleid zullen leiden tot een verdere verslechtering van de natuurkwaliteit en de leefomstandigheden voor planten- en diersoorten. Er zijn wel kosteneffectieve mogelijkheden om de internationale afspraken in het vizier te houden, zoals het concentreren op het beheer van bestaande natuurgebieden (in het bijzonder de Europees beschermde Natura 2000-gebieden) en het verbeteren van de milieu- en watercondities. Rijk en provincies willen in juni een bestuursakkoord afspreken over de realisatie van de herijkte EHS in 2018.

Doorrekening varianten

Het PBL heeft een aantal door het ministerie van EL&I aangedragen varianten voor herijking van de EHS doorgerekend. De varianten zijn gerangschikt naar oplopend budget (figuur links). De variant `EHS 2010-beheer’ (100 miljoen) is de uitgangsvariant waarin het Rijk maximaal 100 miljoen euro beschikbaar stelt en geen aanvullende financiering van andere overheden en partijen beschikbaar komt. De varianten `EHS 2010-beheer’ successievelijk aangevuld met `inrichting’, `het inzetten van ruilgrond’ en `verwerving van extra grond’ geven gezamenlijk aanknopingspunten voor de aanwending van eventuele extra budgettaire ruimte.

Het PBL heeft de varianten voor herijking van de EHS vergeleken met drie referenties: de situatie in 2020 gegeven het huidige tempo van verwerving en inrichting van gronden en particulier en agrarisch natuurbeheer (tot nu toe geldende beleidspraktijk) en de volledige realisatie van de beoogde Ecologische Hoofdstructuur (met goede milieucondities) met en zonder beheer van de bestaande natuur buiten de EHS (exclusief de gronden van Staatsbosbeheer waar geen rijksbudget voor beschikbaar wordt gesteld). Per variant is met modelmatige berekeningen beoordeeld in hoeverre de natuurkwaliteit (verder) verslechtert of verbetert (figuur midden) en in hoeverre de doelen van de Vogel- en Habitatrichtlijnen dichterbij komen (figuur rechts).

Langetermijnvisie natuur

In de discussie over het natuurbeleid is inmiddels ook ruimte gekomen voor het ontwikkelen van een langetermijnvisie. Het PBL draagt mede op basis van de tussentijdse resultaten van de Natuurverkenning ook informatie aan voor dit langetermijntraject. In juni zal duidelijk worden hoe dit proces verder gaat. –> naar het rapport

Vergelijking bestaande natuur met de natuur in de vier kijkrichtingen

Wat kan de Natuurverkenning betekenen voor het traject van herijking? Als tussentijds product van de Natuurverkenning zijn vier kijkrichtingen uitgewerkt. Deze zijn gebaseerd op een keuze van maatschappelijke uitdagingen, waaraan verschillende natuurbeelden ten grondslag liggen. De kijkrichtingen leiden tot sterk uiteenlopende beelden van de Nederlandse natuur. Ook in de zin van kaartbeelden. Vergelijking van deze kaartbeelden met de huidige natuur laat dan ook grote verschillen zien. Keuzes die in het kader van de herijking worden gemaakt, kunnen dus grote consequenties hebben voor de bijdrage die de herijkte EHS kan leveren aan maatschappelijke uitdagingen.