Parknatuur

Rond de herijking van het natuurbeleid komen streefbeelden waarin wonen, werken en recreëren worden gecombineerd met natuur steeds meer in de belangstelling te staan. Bij deze ‘parknatuur’ doen zich veel verschillende nieuwe organisatievormen voor. Parknatuur blijkt allereerst een maatschappelijk proces, dan pas een fysiek proces.

Als ‘parknatuur’ als nieuwe vorm van natuur meer ruimte moet krijgen, ligt er zowel een inhoudelijke opgave als een sturingsopgave. De vraag is hoe de nieuwe combinaties zich ruimtelijk kunnen manifesteren en hoe parknatuur kan worden gestimuleerd en georganiseerd. Alterra onderzoekt deze vragen in het project Parknatuur. In de eerste fase werden nieuwe vormen van gebruik en bijbehorende trends en thema’s geïnventariseerd.

Nieuwe vormen van natuurgebruik
Het nieuwe gebruik van parken en natuurgebieden kent vele vormen die zich afspelen tussen twee uitersten: natuur als doel en natuur als middel. Aan de doel-zijde van het spectrum zitten gebruiksvormen als natuur beheren om de natuur en educatie. Aan de middel-zijde van het spectrum zien we bijvoorbeeld natuurgebruik in de vorm van decor voor horeca of een survivalweekend voor teambuilding. Het algemene beeld is een enorme rijkdom aan initiatieven waarin de natuur op een of andere wijze wordt gebruikt.

Trends en thema’s in natuurgebruik
Achter deze nieuwe vormen van natuurgebruik gaan verschillende maatschappelijke trends en thema’s schuil. Ze zijn te beschrijven aan de hand van zeven assen van verandering:

• Tussen consumptieruimte en productieruimte
• Tussen een homogeen en een pluriform natuurbeeld
• Tussen traditionele en nieuwe aanbieders
• Tussen projectontwikkeling en slow planning
• Publieke zaak tussen overheid en particulieren
• Publieke middelen tussen overheidsfinanciering en private financiering
• Tussen de kunde van het uitvoeren en de kunst van het arrangeren

Het onderzoek laat zien dat niet zozeer de gebruiksvormen maar de organisatievormen nieuw zijn. Nieuw gebruik is een proces en parknatuur is de ruimtelijke en organisatorische verschijningsvorm daarvan.

Verder met ontwerpend onderzoek
Fase 2 van het project Parknatuur zal bestaan uit ontwerpend onderzoek naar mogelijkheden voor de vormgeving van de fysiek-ruimtelijke inrichting van gebieden en de vormgeving van de organisatie van gebruik, beheer en verantwoordelijkheden. Dit zal plaatsvinden in drie voorbeeldgebieden: Rotterdam-Zuid, de omgeving van de Oostvaardersplassen en de Hondsrug. Een derde onderzoeksfase zal gaan over randvoorwaarden voor realisatie.

Lees meer:

• Haas, W. de, C.B.E.M. Aalbers, J. Kruit, R.C.M. Arnouts & J. Kempenaar (2012) Parknatuur. Over de kijkrichtingen beleefbare natuur en inpasbare natuur. WOt-werkdocument 296, Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu.