Balans van de Leefomgeving

Duurzame landbouw kan biodiversiteitsverlies inperken

De biodiversiteit in het agrarisch gebied staat onder grote druk. De landbouw levert bovendien een belangrijke bijdrage aan de grootste bedreigingen (vermesting, verdroging en versnippering) van biodiversiteit in natuurgebieden. De stikstofoverschotten van Nederland zijn ten opzichte van andere EU-landen het hoogst. Als Nederland de achteruitgang in biodiversiteit in de volle breedte wil stoppen, dan is behoud van biodiversiteit in het intensief gebruikte landelijke gebied een sleutelfactor.

De gangbare landbouw kan veel duurzamer. De duurzaamste bedrijven zijn geselecteerd op het aantal keren dat ze tot de 25 procent hoogste/laagste groep per indicator scoorde

De gangbare landbouw kan veel duurzamer. De duurzaamste bedrijven zijn geselecteerd op het aantal keren dat ze tot de 25 procent hoogste/laagste groep per indicator scoorde

De gangbare landbouw kan duurzamer

Volgens het Landbouw Economisch Instituut (LEI 2010) hoeft verduurzaming van de landbouw niet automatisch te leiden tot opbrengstvermindering. Het LEI heeft de duurzaamheidsprestaties van het kwart meest duurzame gangbare melkveebedrijven afgezet tegen het gemiddelde (figuur 1). Daaruit blijkt dat de meest duurzame bedrijven een lager bodemoverschot stikstof en fosfaat hebben, het bestrijdingsmiddelengebruik lager is en het water- en energiegebruik lager is. Bovendien blijkt de meest duurzame groep een hoger inkomen per arbeidskracht te realiseren en een lagere kostprijs. Deze verduurzaming gaat wel ten koste van het dierenwelzijn. De Nederlandse veehouderij is de afgelopen tien jaar wel duurzamer geworden. Het tempo van deze ontwikkeling is echter traag (Van Zeijts et al. 2010)

Duurzame landbouw met biologische landbouw neemt toe

De mate van certificering in de landbouw is zeer gering ten opzichte van bosbouw visserij. Biologische landbouw is op dit moment het enige wettelijk omschreven en gewaarborgde landbouwsysteem te herkennen aan het EKO-keurmerk. In de biologische land- en tuinbouw werken boeren en tuinders op een milieu- en diervriendelijke wijze zonder chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. De afwenteling van deze productiewijze op natuur en milieu zijn kleiner dan de bij de gangbare landbouw. Zo is het stikstofoverschot kleiner bij de biologische landbouw en is er geen eenduidig maar gemiddeld wel een positief effect op de biodiversiteit.
De markt voor biologische producten groeide in 2009 met 10,8 procent (Biomonitor 2010). Een flinke toename in de omvang van de biologische landbouw in Nederland is haalbaar als het verschil in consumentenprijs tussen biologische en reguliere producten maximaal 10 procent is en consumenten goed worden geïnformeerd over de achtergronden van de productiemethoden (Gielissen 2010).

Behoud natuur- en landschapswaarden vraagt bedrijfsaanpassingen

Het behoud van natuur- en landschapswaarden in het agrarisch gebied vergt speciale aandacht, die met het agrarisch natuurbeheer wordt gegeven. Echter de deelname aan het agrarisch natuurbeheer blijft achter bij wat er nodig is voor het bereiken van voldoende ecologische effectiviteit. De lage effectiviteit van agrarisch natuurbeheer komt mede omdat er te weinig bedrijfsmatige aanpassingen worden gedaan.

Grondstoffengebruik extra reden voor duurzamer produceren

De Nederlandse landbouw importeert veel grondstoffen uit het buitenland, vooral als voer voor landbouwhuisdieren. De Nederlandse productie van dierlijke producten vraagt 17.000 km2, ofwel circa driekwart van het Nederlandse landbouwareaal. Het ruimtebeslag in binnen- en buitenland van een aantal producten, zoals kip- en varkensvlees, is circa tweemaal zoveel als die voor de consumptie van deze producten. Daarmee is het effect van de Nederlandse productie op de biodiversiteit voor deze producten twee keer zo groot als die van de Nederlandse consumptie.

Referenties

Relevante informatie