Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2010

Sturen op kwantiteit en kwaliteit in de Ecologische Hoofdstructuur

Om de omvang, de samenhang en de natuurkwaliteit van de Ecologische Hoofdstructuur te verbeteren kan het beleid scherper sturen op verbinden en vergroten van bestaande natuur bij de aankoop van gronden voor nieuwe natuur. Om percelen te verwerven op de ecologisch meest optimale plek zou gekozen kunnen worden voor instrumenten als volledige natuurcompensatie of zelfs onteigening van gronden. Ook liggen er mogelijkheden voor het verbeteren van de milieukwaliteit, koppelen van centrale én lokale kennis en het benutten van gebiedprocessen.

Landschap Drentse AA maakt deel uit van de EHS, foto Marlies Sanders

Landschap Drentse AA maakt deel uit van de EHS, foto Marlies Sanders

Natuur verwerven

Om de omvang, de samenhang en de natuurkwaliteit van de Ecologische Hoofdstructuur te verbeteren, kan het beleid scherper sturen op verbinden en vergroten van bestaande natuur bij de aankoop van gronden voor nieuwe natuur. Om percelen te verwerven op de ecologisch meest optimale plek, zou kunnen worden gekozen voor instrumenten als volledige natuurcompensatie of zelfs onteigening van gronden.

Milieucondities verbeteren

Het beleidsdoel om in 2020 geschikte condities te creëren voor alle in 1982 van nature voorkomende soorten, is nog buiten bereik. Veel plant- en diersoorten staan nog op de Rode Lijst. Verdergaande verbeteringen van de milieucondities vergen nieuwe oplossingen om de uitstoot van meststoffen te verminderen en grondwaterpeilen te verhogen. Daardoor nemen de kansen op herstel van bedreigde soorten toe.

Koppelen lokale en centrale kennis
Regie over de kennis speelt een belangrijke rol in het verbeteren van de kwaliteit van de Ecologische Hoofdstructuur: welke kennis kan vanuit een centrale positie een rol spelen, welke kennis is vooral decentraal nodig? Het Overlevingsplan Bos en Natuur (later Ontwikkeling + Beheer Natuurkwaliteit) heeft vooral in de koppeling van centrale en decentrale kennis een belangrijke rol gespeeld. Dit model kan breder worden toegepast.

Gebiedsprocessen benutten, maar actieve rol van het Rijk behouden
In het kader van de realisatie van het Investeringsbudget Landelijk Gebied werken de provincies veel met gebiedsprocessen. Zij vormen een intermediair tussen het Rijk en gebiedspartijen. In gebiedsprocessen kunnen overheden, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers et cetera, zelf de ruimte nemen om maatregelen te formuleren en uit te voeren. Het bottum-up-initiatief uit gebiedsprocessen levert echter niet per definitie de voor biodiversiteit meest gunstige maatregelen op, omdat andere belangen en relaties tussen partijen een rol spelen. Een actieve rol van de rijksoverheid blijft daarom nodig.