Balans van de Leefomgeving

Bereikbaarheid banen binnen 35 minuten in de spits per auto, 2000-2008

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Door de toenemende congestie op het hoofdwegennet is het aantal bereikbare banen binnen 35 minuten met de auto in de spits tussen 2006 en 2008 gemiddeld met 5% afgenomen. In de periode 2000-2004 nam het aantal bereikbare banen nog met 3% toe en van 2004-2006 nog met een kleine 1%.

Aantal bereikbare banen tussen 2006 en 2008 sterk afgenomen

In de tabel is het aantal bereikbare banen binnen 35 minuten reistijd met de auto in de spits opgenomen, met daarbij de bijdrage aan de bereikbaarheid van een drietal ontwikkelingen (aantal banen, ruimtelijke spreiding, en doorstroming).

Aantal banen bereikbaar binnen 35 minuten reistijd met de auto in de spits, gemiddeld per woning

    West Zuid Oost Noord Totaal
Stand (*1000) 2000 493 246 223 145 341
  2004 504 258 232 153 352
  2006 505 262 236 153 354
  2008 473 261 220 148 336
Totale ontwikkeling 2000-2004 2,2% 4,7% 3,9% 5,7% 3,1%
  2004-2006 0,1% 1,5% 1,5% 0,1% 0,6%
  2006-2008 -6,2% -0,3% -6,7% -3,3% -5,0%
Effect groei aantal banen 2000-2004 4,2% 1,1% 4,9% 5,8% 3,7%
  2004-2006 0,1% 1,2% 2,1% 0,1% 0,8%
  2006-2008 4,9% 4,5% 6,4% 5,7% 5,2%
Effect ruimtelijke spreiding 2000-2004 0,5% 0,5% -1,4% 0,5% 0,4%
  2004-2006 4,5% 1,6% 2,1% 2,7% 3,5%
  2006-2008 -5,3% -2,2% -6,7% -4,1% -4,9%
Effect daling rijsnelheid 2000-2004 -2,4% 3,2% 0,5% -0,6% -0,9%
  2004-2006 -4,3% -1,3% -2,7% -2,7% -3,5%
  2006-2008 -5,5% -2,5% -6,0% -4,6% -5,0%
Bron: PBL, CBS, Navteq          

Drie factoren dragen bij aan de ontwikkeling van het aantal bereikbare banen:

  • Ten eerste betekent een groei van het totaal aantal banen in Nederland ook een groei van het aantal bereikbare banen binnen 35 minuten met de auto in de spits. Tussen 2000 en 2004 was de bijdrage van de werkgelegenheidsgroei aan de bereikbaarheid 3,7%. Alleen in Zuid Nederland bleef die ontwikkeling achter. Tussen 2004 en 2006 was deze bijdrage slechts 0,8%, terwijl dit in de 2006-2008 periode weer is aangetrokken naar 5,2%.
  • Een tweede factor is de ruimtelijke spreiding. Zo kan bijvoorbeeld het gemiddelde aantal banen bereikbaar binnen 35 minuten met de auto in de spits stijgen indien de bevolking groeit in gebieden met veel banen. Het effect van ruimtelijk spreiding was tot 2006 nog positief, maar van 2006 tot 2008 is de ruimtelijke spreiding aanzienlijk groter geworden, wat bijdraagt aan een afname in bereikbaarheid van 4,9%.
  • Een derde factor is de ontwikkeling van de rijsnelheid in de spits. Die kan groter worden door uitbreiding van de infrastructuur, of kleiner worden door toenemende verkeersdrukte. Als de rijsnelheid daalt kunnen mensen een minder groot gebied bereiken en daalt ook het aantal bereikbare banen binnen een bepaald tijdsbestek. Dit effect is vrij sterk, zoals de oppervlakte van een cirkel kwadratisch toeneemt met de lengte van de straal. Tussen 2006 en 2008 is door de lagere rijsnelheid het gemiddeld aantal bereikbare banen in totaal met 5% afgenomen.

Relevante doelstellingen Nota Ruimte

Uitvoeringsdoelstellingen:

  • basiskwaliteit voor de gehele hoofdinfrastructuur

Operationele doelstellingen:

  • verbetering van de bereikbaarheid

Algemene doelstellingen:

  • versterking van de internationale concurrentiepositie van Nederland; krachtige steden; vitaal platteland; borging en ontwikkeling van belangrijke (inter)nationale ruimtelijke waarden

Referenties

Relevante informatie

Naam van het gegeven

Bereikbaarheid banen in de spits per auto

Omschrijving

Het aantal arbeidsplaatsen dat de gemiddelde inwoner tussen 15 en 65 jaar vanuit zijn woning binnen 35 minuten per auto in de spits kan bereiken.

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)

Berekeningswijze

Per viercijferige postcodegebied is uit het Lisa het aantal arbeidsplaatsen bekend en uit CBS statistieken het aantal inwoners tussen 15 en 65 jaar.
De autoreistijden zijn in eerste instantie afgeleid uit een matrix met de reistijden tussen alle postcodegebieden zoals berekend in de studie Files en de ruimtelijke inrichting van Nederland met een wegennetwerk van kaartenleverancier Navtech. De gegevens zijn omgerekend naar spitsreistijden door een verband te schatten tussen de Navtech-reistijd en de bij spitsverplaatsingen in het MON opgegeven reistijd. Verklarende variabelen waren daarbij afgelegde afstand over zwaarbelaste wegen, afgelegde afstand over niet zwaarbelaste wegen, type bestemmingsgebied, de Navtech-reistijd en het landsdeel. Vervolgens op basis van het MON en het OVG per landsdeel de ontwikkeling van de reistijd in de spits bepaald. De norm van 35 minuten is de 75-percentiel waarde: 75% van de woon-werkverplaatsingen per auto is gelijk of korter dan 35 minuten.

Geografisch verdeling

West Nederland, Zuid Nederland, Oost Nederland, Noord Nederland, Nederland totaal.