Balans van de Leefomgeving

Beleidsdossier Geluid

Geluidbeleid kan de toename van verkeer nauwelijks bijbenen. Omdat voertuigen bovendien nauwelijks stiller worden, moet geluid met relatief dure maatregelen worden bestreden om aan de regelgeving te voldoen. Voorbeelden van dure maatregelen zijn stille wegdekken en geluidschermen.

Geluidknelpunten worden aangepakt maar hinder blijft vrijwel gelijk

Het rijk heeft als doel om in de periode 2010-2020 knelpunten langs rijkswegen en spoorwegen aan te pakken. Deze knelpunten zijn woningen die een geluidbelasting ondervinden die hoger is dan respectievelijk 65 dB(A) en 70 dB(A) Lden. Ondanks de groei van verkeer is het aantal knelpunten bij spoorwegen tussen 1987 en 2007 afgenomen. Ook het aantal knelpunten langs rijkswegen nam licht af. Geluidhinder komt echter in grote mate voor bij lagere geluidniveaus. Dit zou kunnen verklaren waarom de geluidhinder volgens enquêtes min of meer gelijk blijft.

Geluid wordt met relatief dure maatregelen bestreden

Om aan de regelgeving te voldoen worden relatief dure maatregelen aan de infrastructuur getroffen, zoals geluidschermen, stille wegdekken, stillere spoorconstructies. Bronbeleid aan voertuigen is veel kosteneffectiever om op grote schaal een vermindering van geluidbelasting te bereiken. Regelgeving voor geluidbronnen, waaronder voertuigen, wordt gevormd op Europese of wereldschaal. Deze regelgeving is niet erg effectief; het is meer gericht op het uniformeren van producten dan op milieueffecten. Hierdoor komt een lagere geluidproductie slechts moeizaam van de grond.

Doelen voor vermindering van geluidsproductie worden niet in 2010 behaald

Een doel uit de Beleidsnota Verkeersemissies is dat er in 2010 hoofdzakelijk treinen rijden met een geluidproductie die minstens 7dB(A) lager is dan van materieel met gietijzeren remblokken. Dit doel wordt hoogstwaarschijnlijk niet gehaald. Dit geldt ook voor de beoogde 2 dB geluidreductie van verkeer door gebruik van stillere banden. Recente metingen wijzen niet op een afname van de geluidproductie. Op middellange termijn zal het bandengeluid van personenauto’s afnemen. De EU heeft een nieuwe verordening (EG661/2009) vastgesteld waardoor met name banden van personenauto’s na 2016 aan strengere eisen moeten voldoen.

Financiële afweging op lokaal niveau beheerst uitgaven aan maatregelen

De ministeries van VROM en VenW hebben in 2010 een vernieuwd criterium ingevoerd, waarmee op lokaal niveau een financiële afweging van maatregelen wordt gemaakt. Maatregelen worden getroffen als volgens dit criterium de baten opwegen tegen de kosten. Door deze doelmatigheidsafweging te maken kan de overheid zich kosteneffectief richten op dubbele doelen, namelijk zowel op de vermindering van het aantal knelpunten als op het beperken van toename van geluid (Van Beek en Dassen 2009). Gevolg is wel dat voor ongeveer 10% van de knelpunten langs snelwegen de geluidbelasting hoger dan 65 dB(A) zal blijven.

Gemeenten hebben moeite met EU-richtlijn

Uit onderzoek van VROM-Inspectie blijkt dat zeker de helft van de gemeenten hun Actieplan geluid niet op tijd hebben vastgesteld (VROM-Inspectie 2009). In Nederland zijn ongeveer zestig gemeenten aangewezen in het kader van de Europese Richtlijn Omgevingslawaai (EU 2002). Volgens de richtlijn zou het Actieplan geluid in werking moeten treden in het jaar na het vaststellen van de geluidbelastingkaarten, maar voor veel gemeenten bleek deze tijdspanne te krap. Gemeenten focussen zich op wegverkeerslawaai van gemeentelijke wegen. De meest gekozen maatregel is het toepassen van stiller asfalt. De VROM-inspectie concludeert verder dat de maatregelen in de actieplannen vrij globaal worden omschreven en dat er nagenoeg niet wordt voorzien in een financiering van de uitvoering (VROM 2009).

Referenties

  • Beek, A.J. van en A.G.M. Dassen (2009). Herziening regelgeving verkeersgeluid snelwegen – een ex-ante-evaluatie. Planbureau voor de leefomgeving, juni 2009.
  • CBS (2010). Verkeersprestaties, voertuigkilometers in Nederland.
  • RIVM (2008). Omvang van de effecten op gezondheid van en welbevinden in de Nederlandse bevolking door geluid van weg- en railverkeer, rapportnummer 630180001.
  • VenW (2006). Nota mobiliteit. Ministeries van VenW en VROM, Den Haag.
  • VROM (2001). Nationaal Milieubeleidsplan 4. Een wereld en een wil (J. Pronk, ed.). Ministerie van VROM, Den Haag.
  • VROM (2002). Notitie Vaste waarden, nieuwe vormen. Ministerie van VROM, Den Haag.
  • VROM (2004) Beleidsnota Verkeersemissies. Ministerie van VROM, Den Haag.
  • VROM (2006a) Toekomstagenda Milieu. Ministerie van VROM, Den Haag.
  • VROM (2006b). Nota Ruimte, Ruimte voor ontwikkeling. Ministeries van VROM, LNV, VenW en EZ, Den Haag.
  • VROM (2009). Regeling doelmatigheidscriterium. Ministeries van VROM en VenW, Den Haag.
  • VROM (2009). Brief van VROM en VenW aan Eerste en Tweede kamer bij wetsvoorstel 32252. Tweede kamerstuk 32252, nr 5, Den Haag.
  • VROM-Inspectie (2009). Gemeentelijke actieplannen omgevingslawaai. VROM-Inspectie, 27 oktober 2009.
  • WHO (2009). Night Noise Guidelines for Europe. World Health Organisation.
  • Geluidhinder per bron, 1990-2009
  • Knelpunten geluid langs spoorwegen
  • Woningen met te hoge geluidbelasting langs rijkswegen
  • Geluidhinder verkeer en industrie
  • Geluidproductie railverkeer 2010