Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2012

Wonen en werken iets dichter bij elkaar

De laatste tien jaar is de gemiddelde afstand tussen herkomsten en bestemmingen licht afgenomen. Dit komt doordat het aantal banen en de bevolkingsomvang in de steden sterker zijn gegroeid dan daarbuiten. Vergroting van de nabijheid is een doeltreffende manier om de bereikbaarheid te verbeteren. De afschaffing van de kilometervergoeding en het invoeren van prijsbeleid kunnen daar, op termijn, aan bijdragen.

Nabijheid als kwaliteit van regio’s

De rol van nabijheid voor het binnen bereik brengen van bestemmingen is groot. De mate van nabijheid is in de afgelopen tien jaar gemiddeld genomen vrij stabiel geweest: veranderingen hebben het landelijk gemiddelde van het ‘aantal banen binnen bereik’ slechts beperkt beïnvloed. Lokaal ligt dat anders: lokale verschuivingen in de ruimtelijke structuur hebben in de afgelopen jaren op lokale schaal de bereikbaarheid van banen wel degelijk negatief beïnvloed. Het gaat hierbij vooral om verschuivingen binnen gemeenten naar meer aan de rand van de bebouwing gelegen locaties.

De veranderingen op regionale schaal, meer concentratie in de steden, hebben juist positief bijgedragen aan de mate van nabijheid van bestemmingen. Uit eerdere PBL-analyses waarin een patroon van gespreide verstedelijking werd vergeleken met meer geconcentreerde patronen, bleek dat de effecten van forse veranderingen in de mate van nabijheid, bijvoorbeeld als gevolg van deregulering van ruimtelijk beleid, op bereikbaarheid substantieel kunnen zijn (Hilbers et al. 2009; PBL 2011). Vooral het openbaar vervoer en langzaam vervoer, maar ook de auto profiteren van een patroon met een grotere nabijheid van herkomsten en bestemmingen (oftewel van meer massa). Het SVIR-beleid gericht op de prioritering van enkele stedelijke regio’s kan bijdragen aan een grotere nabijheid van herkomsten en bestemmingen. Deze bijdrage is echter sterk afhankelijk van de gekozen invulling van het beleid. Vooral de keuzes van de decentrale overheden in deze regio’s spelen daarbij een belangrijke rol, ook op bovenregionale schaal.

Referenties

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving, auteur: Danielle Snellen