Balans van de Leefomgeving

Water

De vier belangrijkste conclusies over water in de Balans 2012 zijn:

  • 1. Voortgang doelen

    Vooruitgang geboekt waterdoelen maar een aantal opgaven blijft groot

    Nederland is door het waterveiligheidsbeleid van de afgelopen decennia veel beter beschermd tegen overstromingen. De kwaliteit van het oppervlaktewater is sinds de jaren zeventig aanzienlijk verbeterd, zowel chemisch (nutriënten, bestrijdingsmiddelen) als ecologisch. De zoetwatervoorziening is in normale en in droge jaren op orde. Ook wateroverlast, zwemwater en drinkwater zijn goed geregeld. Desondanks blijven de opgaven groot voor waterveiligheid, waterkwaliteit en waternatuur. Door klimaatverandering en sociaaleconomische ontwikkelingen kan ook de toekomstige zoetwatervoorziening onder druk komen te staan.

  • 2. Waterveiligheid

    Doelmatige bescherming tegen overstromingen door focus op risicoreductie

    Het beschermingsniveau tegen overstromingen ligt nog niet op het gewenste peil. De opgave om dit te bereiken kan doelmatiger worden ingevuld door een risicobenadering toe te passen. Dit betekent meer dan in het huidige beleid ook kijken naar de gevolgen van overstromingen: slachtoffers en schade. De aanpak zal nog doelmatiger worden wanneer bij investeringen, expliciet wordt ingezet op, waar en wanneer de grootste risicoreductie te bereiken is. Deze differentiatie staat echter op gespannen voet met het gelijkheidsbeginsel en met de controleerbaarheid en transparantie van het beleid; differentiatie kan daardoor politiek en bestuurlijk lastig haalbaar zijn.

  • 3. Waterbeheer

    Effectiever waterbeheer door gebiedsgerichte differentiatie van doelen

    De waterdoelen, en daarmee deels ook de natuurdoelen, zijn in combinatie met de huidige landbouwvormen en -bedrijfsvoering niet te realiseren. Als het Rijk zijn doelen in gezamenlijkheid wil verwezenlijken, dan moeten er keuzes worden gemaakt op die plaatsen waar de doelen onverenigbaar zijn. De overheid zou per gebied kunnen bepalen of het de landbouw is die er prioriteit krijgt of de waterkwaliteit en -natuur. In gebieden waar de landbouw de hoogste prioriteit houdt, kan worden gekozen voor aangepaste waterkwaliteitsdoelen en wordt minder ingezet op waterkwaliteitsmaatregelen; in andere gebieden zijn het de waterkwaliteitsdoelen die beperkingen opleggen aan de landbouw en is een doelmatige uitvoering van de waterkwaliteitsmaatregelen mogelijk.

  • 4. Sturing

    Gebiedsgerichte differentiatie vraagt om integrale ruimtelijke visie

    Een meer gebiedsgerichte differentiatie in doelstellingen vraagt om een transparant en goed onderbouwd afwegingsproces. Met een integrale ruimtelijke visie voor Nederland op water, grondwater, landbouw, natuur en wonen kan het Rijk duidelijkheid verschaffen over de functies die het op bepaalde plekken in Nederland in een bepaalde mate wil faciliteren. Een dergelijke visie geeft richting aan de waterdoelen die nodig of mogelijk zijn gezien de beperkingen die de hoofdfunctie oplegt aan het watersysteem. Met het inzicht over de eisen die hoofdfunctie stelt aan veiligheid, aan wateroverlast of aan waterkwaliteit bepaalt deze visie de speelruimte voor de regionaal vastgestelde doelen en maatregelen.

In de Balans voor de Leefomgeving besteden we aandacht aan hoe in Nederland wordt omgegaan met water, een bepalende factor voor Nederland als een veilige, leefbare en welvarende Delta (hoofdstuk 5 in het boek). Het gaat daarbij om beleid, doelbereik en sturing  van de bescherming tegen overstromingen en de aanwezigheid van voldoende water van goede kwaliteit om te gebruiken door mens en natuur. Op deze website kunt u informatie vinden over waterveiligheid, zoetwatervoorziening, waterkwaliteit en zwemwaterkwaliteit.

Evaluatie van het waterbeleid

Water

groenUitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
geelGeraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
oranjeGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
roodGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
grijsOp dit moment niet te bepalen
witDeze analyse is niet uitgevoerd

Kwaliteit oppervlaktewater Europese Kaderrichtlijn Water (2027)
  • Balans 2012
Het aantal oppervlaktewateren dat in 2027 aan alle KRW-doelen voldoet ligt tussen de 5 en 40%lees meer
Watertekort en zoetwaterbeschikbaarheid korte termijn (2021)
  • Balans 2012
"In normale én in droge jaren kunnen de meeste gebruikers van voldoende water worden voorzien"lees meer
Zwemwaterkwaliteit (vanaf 2015)
  • Balans 2012
Doelbereik voor 2015 conform Nieuwe EU- richtlijn onvoldoendelees meer
Waterveiligheid preventie: toestand primaire waterkeringen (2050)
  • Balans 2012
Het beschermingsniveau voor waterveiligheid is niet op het gewenste peil. In het Deltaprogramma wordt nieuw veiligheidsbeleid ontwikkeld.lees meer