Balans van de Leefomgeving

Kwart van de Meerjaren Programma Ontsnippering- knelpunten rond infrastructuur opgelost

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Versnippering leefgebieden van planten en dieren

De natuur in Nederland is versnipperd. Veel leefgebieden van planten en dieren zijn van elkaar geïsoleerd geraakt door stedelijke ontwikkelingen, uitbreiding van bedrijventerreinen of intensivering van het agrarisch landgebruik. Ook infrastructuur draagt bij aan de versnippering. Zo zijn verkeerswegen, spoorwegen en (grote) waterwegen een voor veel diersoorten onneembare barrière. Om het natuurnetwerk goed te kunnen laten functioneren zijn ontsnipperende maatregelen nodig bij infrastructuur. Om deze reden is in 2004 het Meerjarenprogramma Ontsnippering opgesteld. Dit interdepartementale ontsnipperingsprogramma (Ministerie V&W, LNV en VROM) heeft als doel de barrières voor flora en fauna binnen de EHS op te lossen, die veroorzaakt worden door bestaande rijksinfrastructuur (verkeerswegen, spoorwegen, waterwegen). Het MJPO – nu onderdeel van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) – is daarmee essentieel voor het realiseren van de EHS.

Opgeloste knelpunten versnippering

Tussen 2005 en 2011 zijn in het kader van het MJPO 59 knelpunten geheel en 44 knelpunten gedeeltelijk opgelost. Dit betekent dat begin 2012 circa 27% van alle knelpunten op de herziene lijst is opgelost en circa 17% van alle knelpunten binnen robuuste verbindingen. Een knelpunt kan bestaan uit één of meerdere maatregelen. Een knelpunt is opgelost op het moment dat alle bij dat knelpunt behorende maatregelen uitgevoerd zijn. Een knelpunt is gedeeltelijk opgelost als slechts een deel van de bij dat knelpunt behorende maatregelen uitgevoerd zijn.

Het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO) voorzag aanvankelijk in het wegnemen van 208 natuurversnipperingsknelpunten bij rijksinfrastructuur, waarvan er 47 binnen de robuuste verbindingen lagen. In 2010 is deze lijst herzien. Sommige knelpunten zijn in deze herziening vervallen, anderen zijn samengevoegd en er zijn enkele nieuwe knelpunten aangewezen. De nieuwe lijst bestaat uit 215 knelpunten, waarvan er 52 binnen de robuuste verbindingen liggen.

Toekomst beleid voor knelpunten robuuste verbindingen onduidelijk

Het oplossen van de MJPO knelpunten binnen de robuuste verbindingen is met het kabinet Rutte I (2010-2012) onzeker geworden. Dit kabinet koos er voor om de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) in een kleinere vorm te realiseren dan oorspronkelijk gepland. Onderdeel van deze herijking vormde het schrappen van de robuuste verbindingen. Het ‘wegstrepen’ van robuuste verbindingen met de bijbehorende ontsnipperende maatregelen zal naar verwachting betekenen dat niet alle doelen voor de EHS kunnen worden bereikt. Zo heeft onderzoek naar de effecten van ontsnipperende maatregelen bij rijksinfrastructuur in de robuuste verbindingen van de Natte As – een aaneenschakeling van moerasgebieden tussen zuidwest- en noordoost-Nederland – laten zien dat deze maatregelen (1) voor mobiele diersoorten, zoals de otter, essentieel zijn om een levensvatbare populatie binnen onze landsgrenzen te creëren, (2) voor weinig tot matig mobiele soorten, zoals de waterspitsmuis en ringslang, essentieel zijn en (3) op veel plekken voor uiteenlopende soorten direct de bereikbaarheid van nieuwe leefgebieden vergroten.

Beleidscontext

In september 2011 het Onderhandelingsakkoord Decentralisatie Natuur (d.d. 20 september 2011) gesloten tussen het Rijk en de provincies, vertegenwoordigd door het Interprovinciaal Overleg (IPO). Het al dan niet realiseren van robuuste verbindingen, inclusief de bijbehorende ontsnipperende maatregelen bij rijksinfrastructuur, is daarmee de verantwoordelijkheid van de provincies geworden. Omdat veel provincies nog geen definitieve plannen voor een herijkte EHS hebben uitgewerkt en het kabinet Rutte I inmiddels is gevallen, is op dit moment niet duidelijk of er definitief MJPO knelpunten in de robuuste verbindingen komen te vervallen.

Naam van het gegeven

Voortgang Meerjarenprogramma Ontsnippering

Omschrijving

Stand van zaken aanleg ontsnipperende maatregelen bij rijksinfrastructuur.

Verantwoordelijk instituut

Alterra Auteur: Edgar v/d Grift

Berekeningswijze

Cijfers voortgang gebaseerd op de MJPO Jaarrapportage 2010 en 2011:http://www.mjpo.nl/publicaties/Case studie Natte As gebaseerd op Alterra-rapport 1309:http://www.alterra.wur.nl/NL/publicaties+Alterra/Alterra+rapporten/

Basistabel

Cijfers in beheer bij Hans Bekker, Coordinator MJPO, Rijkswaterstaat DVS.

Betrouwbaarheid

Cijfers over voortgang MJPO worden jaarlijks aangeleverd door de provincies aan de nationaal coordinator MJPO.