Balans van de Leefomgeving

Europese verplichtingen voor natuur niet gehaald

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Nederland heeft de Natura 2000-gebieden en de bescherming van Europees belangrijke soorten geregeld. Momenteel worden de beheerplannen voor de Natura 2000-gebieden opgesteld. Nederland voldoet nog niet aan de doelen van de Vogel- en Habitatrichtlijn (het in gunstige staat van instandhouding brengen en houden van Europees belangrijke soorten en habitats) en de doelen op gebied van chemische en ecologische waterkwaliteit uit de Kaderrichtlijn Water (Goede ecologische toestand of goed ecologisch potentieel). Ook zal Nederland zal naar verwachting niet de ambities van de EU-biodiversiteitsstrategie in 2020 realiseren.

Het grootste deel van de 51 Europees beschermde habitattypen is van een slechte kwaliteit en verkeert in een ongunstige staat van instandhouding. Voor een aantal typen treedt een verslechtering van de habitatkwaliteit op. Bron: Landelijk Meetnet Flora Milieu en Natuurkwaliteit.

Het grootste deel van de 51 Europees beschermde habitattypen is van een slechte kwaliteit en verkeert in een ongunstige staat van instandhouding. Voor een aantal typen treedt een verslechtering van de habitatkwaliteit op. Bron: Landelijk Meetnet Flora Milieu en Natuurkwaliteit.

Staat van instandhouding beschermde soorten en habitats verslechtert

De kwaliteit van een deel van de habitattypentypen verslechtert verder, ook als ze een (zeer) ongunstige staat van instandhouding hebben (figuur 4.8). Momenteel verkeert 92% van de beschermde habitattypen, 81% van de Habitatrichtlijn-soorten en 64% van de broedvogels uit de Vogelrichtlijn in een ongunstige staat van instandhouding. Gegevens uit het Netwerk Ecologische Monitoring geven aan dat een groot deel van de Habitatrichtlijnsoorten en broedvogels van de Vogelrichtlijn een negatieve populatietrend heeft, waardoor hun staat van instandhouding verslechtert (zie Backes et al., 2011). Deze ontwikkelingen geven aan dat het urgent is de verplichting om maatregelen te nemen om de verslechtering in Natura 2000-gebieden te stoppen na te komen.

Oppervlakte Natura 2000

De Natura 2000-barometer van de Europese Commissie toont aan dat Nederland in de middenmoot eindigt wat betreft aangemeld oppervlak Natura 2000 onder de Vogel- en Habitatrichtlijn. Ook in voortgang van de uitvoerig eindigt Nederland in de middenmoot (zie ook Backes et al, 2011, Kruk et al., 2010).

EU-biodiversiteitsstrategie voor 2020

Nederland zal met de beleidsinzet zoals beschreven in paragraaf 4.2.2 naar verwachting niet de ambities van de EU-biodiversiteitsstrategie (EC 2011) in 2020 realiseren. De EU-biodiversiteitsstrategie stelt hogere ambities, bijvoorbeeld wat betreft de Natura 2000-gebieden, terwijl Nederland de huidige ambities al niet haalt. De biodiversiteitsstrategie verlangt een significante en meetbare verbetering van de biodiversiteit in 2020 ten opzichte van de toestand van de biodiversiteit in 2010 (de 2010-baseline, EEA 2010). Dit doel dient te worden bereikt door een verbetering in 2020 in de staat van instandhouding van 100 procent van de habitats en 50 procent van de soorten die onder de Habitatrichtlijn vallen. Daarnaast is het doel dat 50 procent van de soorten onder de Vogelrichtlijn in 2020 een stabiele of verbeterde status heeft, en dat 15 procent van alle verslechterde ecosystemen in 2020 is hersteld. De nadruk ligt hierbij niet alleen op soorten en habitats, maar ook op waardevolle ecosysteemdiensten (EC 2011).

Nieuwe mondiale afspraken

Het is onwaarschijnlijk dat Nederland met de huidige beleidsinzet de aangepaste doelen gaat halen die in 2010 in de Convention on Biological Diversity zijn afgesproken, de zogenoemde Aichi-targets (CBD 2011). Zo moeten de onderliggende oorzaken van biodiversiteitsverlies, zoals milieudruk en verlies aan leefgebied, worden aangepakt om de snelheid waarmee natuurlijke habitats in kwaliteit afnemen te halveren, terwijl de drukfactoren in Nederland nauwelijks afnemen (paragraaf 4.2). Zowel Nederland als de Europese Unie heeft de aangepaste doelen onderschreven. Hoofddoel is ervoor te zorgen dat ecosystemen in 2020 negatieve omgevingseffecten makkelijker kunnen opvangen (veerkrachtiger worden) en dat ze essentiƫle diensten blijven leveren aan de samenleving. Daarnaast moet 15 procent van de sterk verslechterde ecosystemen worden hersteld en moet ook een bijdrage worden geleverd aan het tot stand brengen van biodiversiteitsverlies buiten de landsgrenzen.

Kaderrichtlijn Water

Nederland heeft van alle Europese landen de grootste resterende opgave om de door de Kaderrichtlijn Water tot doel gestelde de chemische en ecologische waterkwaliteit te bereiken (PBLen ECN, 2011).

Referenties

Relevante informatie

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving, auteur: Mark van Veen