Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2014

Natuur – opmerkelijke ontwikkelingen

Met de broedvogels in bos gaat het goed maar bij veel weidevogels is de situatie zorgelijk. Het aantal bedreigde soorten op de Rode Lijst is al jaren vrijwel stabiel. Sinds 1994 is de gemiddelde kwaliteit van veel ecosysteemtypen achteruitgegaan, maar de laatste jaren neemt het tempo van achteruitgang gelukkig af. De landelijke staat van instandhouding van de meeste te beschermen habitattypen en soorten uit de VHR, is ongunstig. Dit is de laatste jaren nauwelijks veranderd.

De staat van instandhouding van soorten en habitattypen in de Nederland omringende landen van de Atlantische regio is net als in Nederland voor meer dan de helft van de soorten en habitattypen matig ongunstig tot zeer ongunstig.

Het aantal bedreigde soorten in Nederland neemt niet langer toe

Het ruimtelijk, milieu- en natuurbeleid begint zijn vruchten af te werpen. Het areaal natuur is vergroot, herstelmaatregelen worden uitgevoerd en de milieu- en watercondities zijn verbeterd. Planten- en diersoorten, zoals de boomkikker en kamsalamander, profiteren van natuurherstelmaatregelen, natuurontwikkelingsprojecten en beheermaatregelen. Door deze inspanningen neemt sinds 2005 het aantal bedreigde soorten niet meer toe. In eerdere rapportages werd geconstateerd dat de Rode Lijst met bedreigde soorten langer werd, nu wordt de Rode Lijst korter. Ruim een derde van de Nederlandse soorten staat op die Rode lijst. Maar het percentage is de afgelopen jaren afgenomen met ongeveer 1 procent. Ook is de mate van bedreiging afgenomen, dus er zijn meer soorten in een minder bedreigde categorie. De Rode Lijst is voor het eerst, weliswaar voorzichtig, korter en ook minder rood. Deze verbetering is niet bij alle soortgroepen zichtbaar. Bij vlinders en amfibieƫn bijvoorbeeld is de gemiddelde trend nog negatief. Maar bij de meeste ecosystemen vlakt de trend van de achteruitgang af, en bij het ecosysteem moeras is bijvoorbeeld sprake van verbetering.

De toestand van de natuur is nog lang niet op het gewenste niveau

De kwaliteit van de natuur is echter onvoldoende om de vereiste gunstige staat van instandhouding te realiseren voor de in de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) beschermde planten- en diersoorten. Drie kwart van de beschermde soorten en bijna alle habitattypen hebben in 2012 een zeer tot matig ongunstige staat van instandhouding, zo blijkt uit de rapportage van Nederland aan de EU (figuur 8). Tussen 2006 en 2012, de jaren waarover Nederland in dit kader rapporteerde, is de staat van instandhouding, bezien over alle te beschermen soorten en habitattypen, ongeveer gelijk gebleven. Voor sommige soorten is sprake van verbetering, voor andere echter van verslechtering. Daardoor voldoet Nederland niet aan de eis de verslechtering te stoppen.