Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2014

Natuurlijk kapitaal

  • Keuzes nodig bij invulling nieuw beleidsconcept natuurlijk kapitaal

    Het kabinet introduceert met natuurlijk kapitaal een beleidsconcept waarin de baten van natuur centraal staan. Om het beoogde behoud en duurzaam gebruik van natuurlijk kapitaal te realiseren is het nodig dat het kabinet aangeeft welke keuzes het hierin wil maken.

  • Omvang van een aantal Nederlandse ecosysteemdiensten gedaald

    Het aanbod van enkele diensten die het natuurlijk kapitaal in Nederland levert, nam de afgelopen jaren af. Dit geldt voor de voorziening van drinkwater, gebruik van niet-drinkwater in bijvoorbeeld landbouw en industrie, bodemvruchtbaarheid, koolstofvastlegging en plaagonderdrukking. Dit blijkt uit de eerste resultaten van de ‘Graadmeter goederen en diensten uit ecosystemen’, die het PBL in deze balans presenteert. Het kabinet wil de Nederlandse ecosysteemdiensten in kaart brengen om ze een volwaardige plaats te geven in de afwegingen van overheden en bedrijven. Daar kan deze graadmeter bij helpen.

  • Nederlandse economie is afhankelijk van natuurlijk kapitaal in buitenland

    De Nederlandse economie gebruikt veel grondstoffen uit ecosystemen buiten Nederland: o.a. veevoer, hout en vis. Dat maakt de Nederlandse economie afhankelijk van natuurlijke systemen buiten ons land en tegelijkertijd medeverantwoordelijk voor de wereldwijde aantasting ervan. Een voorhoede van bedrijven maakt zich zorgen over deze afhankelijkheid en erkent haar verantwoordelijkheid, maar vraagt de overheid aan te geven waar het met verduurzaming heen wil en een gelijk speelveld te creëren.

  • Ambitie voor verduurzaming landbouw ruimtelijk specificeren

    De generieke ambitie tot verduurzaming van de landbouw zou ruimtelijk specifiek kunnen worden uitgewerkt. Dan kunnen ecosysteemdiensten worden geleverd op de plaats waar er vraag naar is en kan de landbouw zich elders blijven concentreren op de voedselproductie. De intensiteit waarmee de landbouw natuurlijk kapitaal in Nederland gebruikt, beperkt immers de mogelijkheden om het voor iets anders te benutten dan voedselproductie. En meer ruimte voor andere ecosysteemdiensten, zoals waterberging of recreatie, zal vaak ten koste gaan van die voedselproductie.

  • Innovatiebeleid inzetten om ambities natuurlijk kapitaal te verwezenlijken

    Een meer duurzame benutting van natuurlijk kapitaal vraagt om innovatie van bijvoorbeeld productieprocessen. Het innovatiebeleid is nog maar beperkt toegespitst op een duurzame benutting van natuurlijk kapitaal. Het zou bovendien meer gebruik kunnen maken van de ervaringskennis van voorlopers op dit gebied, door in te zetten op de vorming van netwerken waarin kennisinstellingen, producenten, ketenpartijen en ngo’s kennis en ervaring kunnen delen.

  • Particuliere financiering van natuurlijk kapitaal komt niet vanzelf tot stand

    Het kabinet verwacht dat burgers en bedrijven die baat hebben bij natuurlijk kapitaal, er in zullen willen investeren om dit in stand te houden. In de praktijk blijkt dat echter nog nauwelijks te gebeuren. Dat komt deels door gewenning aan de ‘gratis’ beschikbaarheid van natuurlijk kapitaal, maar ook doordat het niet mogelijk is degenen die niet meebetalen aan het behoud uit te sluiten van het profijt ervan.

In de Balans van de Leefomgeving analyseert PBL hoe in Nederland omgegaan wordt met natuurlijk kapitaal. Omdat de doelen voor natuurlijk kapitaal nog maar kort geleden zijn gedefinieerd, is een evaluatie van het doelbereik nog weinig zinvol. In plaats daarvan beoordelen we, op basis van de actuele ontwikkelingen, hoe kansrijk het is de doelen te realiseren, welke hindernissen actoren hierbij ondervinden en welke opties de Rijksoverheid heeft om deze hindernissen uit de weg te ruimen, zie Natuurlijk kapitaal (PDF, 1 MB). Ook besteden we op deze website aandacht aan de toestand van de natuur. Daarbij kijken we naar voortgang in biodiversiteitdoelstellingen, zie Natuur elders op deze website.

Natuurlijk kapitaal

Levering ecosysteemdiensten
  • Balans 2014
In de afgelopen circa 25 jaar is de levering van verschillende nationale ecosysteemdiensten afgenomen, terwijl de behoefte toenam. Beleidsdoelen zijn nog onvoldoende uitgewerkt om ze te kunnen evalueren.lees meer

Lees verder