Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2014

Voedsel en landbouw

  • Afname milieudruk door de landbouw stagneert

    De milieudruk door de landbouw nam aanzienlijk af in de jaren 1990-2004. De laatste tien jaar stagneert de afname van milieudruk door stikstof (nitraat en ammoniak) en gewasbeschermingsmiddelen. Ook de kwaliteit van water en lucht, die dominant door de land- en tuinbouw wordt beïnvloed, toont weinig verbetering. Het gebruik van antibiotica in de veehouderij is de afgelopen vijf jaar meer dan gehalveerd. Hiermee is het beleidsdoel van 2013 ruim gehaald.

  • Nog veel duurzaamheidswinst en gezondheidswinst mogelijk door vermindering zuivel- en vleesconsumptie

    Vermindering van de vlees- en zuivelconsumptie beperkt niet alleen de druk op de lokale leefomgeving en de mondiale biodiversiteit maar brengt ook aanzienlijke voordelen voor de volksgezondheid met zich mee. Gemiddeld eet de Nederlander 70 procent meer eiwit (voornamelijk via vlees en zuivel) dan wat voedingsadviezen aanbevelen.

  • Forse stimulans nodig voor meer duurzame Nederlandse landbouw

    Belangrijke uitdagingen voor de landbouw zijn: het sterk verminderen van de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen en antibiotica, het beter sluiten van de nutriëntenkringlopen, het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, het verbeteren van dierenwelzijn en het verhogen van de biodiversiteit in het landelijk gebied.

Evaluatie van het landbouw- en het agrarisch milieubeleid

Hoewel verduurzaming van het voedselsysteem hoofdzakelijk via de markt met worden gerealiseerd zijn er in de vorm van Europese richtlijnen wel harde randvoorwaarden waarbinnen de landbouwproductie moet plaatsvinden. De Europese doelen die de landbouw het meest beïnvloeden gaan over nitraat in grondwater (Nitraatrichtlijn), gewasbeschermingsmiddelen en fosfaat in oppervlaktewater (ecologische doelen Kaderrichtlijn Water), en ammoniakemissie (NEC-richtlijn en IPPC). In hoeverre wordt aan de doelstellingen van deze richtlijnen voldaan en in welke mate is de landbouw op weg naar verduurzaming? Onderstaande stoplichten geven een bondig overzicht van de mate waarin doelen naar verwachting tijdig worden gehaald. Een uitgebreidere analyse vindt u in het achtergrondrapport Landbouw en voedsel (PDF, 1 MB).

Landbouw en voedsel

groenUitvoering van het beleid leidt waarschijnlijk tot het halen van het doel
geelGeraamde ontwikkeling ligt rond het doel, beleid zou robuust gemaakt kunnen worden voor tegenvallers
oranjeGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, met intensivering van het beleid is het doel wel realiseerbaar
roodGeraamde ontwikkeling leidt waarschijnlijk niet tot het halen van het doel, vraagt fundamentele herziening van de huidige aanpak door andere beleidsinstrumenten in te zetten of door doelen aan te passen
grijsOp dit moment niet te bepalen
witDeze analyse is niet uitgevoerd

Mestproductieplafond (vanaf 2006)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
Stikstofproductie ruim onder mestproductieplafond, Fosfaat in 2011 vlak onder het productieplafond lees meer
Stikstofproductie ruim onder mestproductieplafond 2002. In 2013 nam fosfaatproductie weer toe door groei van de melkveestapel en toename van fosfaatgehalte in krachtvoer. Onzekerder of voerspoor voldoende effectief zal zijn om de mestproductie te beperken tot niveau 2002.lees meer
Nitraat in het bovenste grondwater
  • Balans 2012
  • Balans 2014
"Zuidelijk zandgebied en lössregio zijn ook na 2013 nog een knelpunt."lees meer
"Zuidelijk zandgebied en lössregio zijn ook na 2013 nog een knelpunt."lees meer
Gewasbeschermingmiddelen in oppervlaktewater
  • Balans 2012
  • Balans 2014
Afname van de belasting van het oppervlaktewater door gewasbeschermingsmiddelen uit de landbouw stagneert.lees meer
Stoffen met een jaargemiddelde (JG) MKN-norm overschrijden op ongeveer 25% van de meetpunten de norm, zowel in 2010 als in 2012. Voor stoffen met een MTR-norm is dat 50%. De MTR-normen zullen op den duur vervangen worden door JG en MAC (maximale concentratie)-MKN-normen.lees meer
NH3-emissie (vanaf 2010)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
In 2011 enkele kilotonnen onder emissieplafond maar nog gevoelig voor tegenvallerslees meer
Ammoniakemissie daalt: het 2010 NEC-doel is al gehaald. Het NEC-doel voor 2020 (-13% t.o.v. 2005) mogelijk ook, maar emissieramingen zijn onzeker.lees meer
Duurzamer vlees (2020)
  • Balans 2014
Consumptie 'duurzamer' geproduceerd vlees stijgt, maar huidige tempo van verbetering nog te laag om doel in 2023 te halen.lees meer
Duurzame stallen (2016)
  • Balans 2014
10% integraal duurzame stallen: doel 8% ruimschoots gehaald.lees meer
Voedselverspilling (2015)
  • Balans 2014
Het rijksdoel is de voedselverspilling in 2015 met 20% te verminderen ten op zicht van 2009. Verspilling door consumenten, die het grootste aandeel hebben, neemt nog niet af.lees meer
Overgewicht en obesitas
  • Balans 2014
Helft volwassen Nederlanders te zwaar, stijging van het aantal Nederlanders met ernstig overgewicht tot stilstand gebracht.lees meer

Lees verder