Balans van de Leefomgeving
Balans van de Leefomgeving 2014

Antibioticagebruik in de veehouderij daalt: doel voor 2013 gehaald

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Frequent gebruik van antibiotica in de veehouderij heeft geleid tot resistentie van bacteriën. Het beleidsdoel van 50% reductie van het gebruik in 2013 ten opzichte van 2009 was in 2012 al bereikt. Het antibioticagebruik in de veehouderij is weliswaar flink gedaald, maar de antibiotica resistentie blijft hoog.

Antibioticagebruik in de veehouderij

Antibioticagebruik in de veehouderij
Toedienen van antibiotica en resistentie van E.coli in vleeskuikens

Toedienen van antibiotica en resistentie van E.coli in vleeskuikens

Gebruik antibiotica in de veehouderij daalt sinds 2007

Het preventief antibioticagebruik in de veehouderij bevordert de groei van vleesvee, door minder uitval door ziekte en door efficiëntere voedsel conversie. Dit is economisch rendabel omdat antibiotica goedkoop zijn. Het probleem van verkeerd preventief gebruik van antibiotica is dat de ziekteverwekkers resistent worden tegen de antibiotica. Omdat in de veehouderij en de humane gezondheidszorg dezelfde antibiotica worden gebruikt, is een verlies aan werkzame antibiotica ook een risico voor de mens. Antibiotica resistentie is een groeiend probleem op wereldschaal (WHO 2014) Onzorgvuldig gebruik is waarschijnlijk de belangrijkste oorzaak van de problemen in de humane gezondheidszorg, maar ook het gebruik van antibiotica in de veehouderij en verspreiding van antibioticaresiduen in het milieu dragen bij aan resistentieontwikkeling (Compendium voor de Leefomgeving; Reardon 2014).
Vanaf 1999 verbood de EU stapsgewijs de standaard toepassing van antibiotica als groeibevorderaars in veevoer. Dit verbod had aanvankelijk weinig effect want het leidde tot een verdubbeling van het reguliere antibioticagebruik. Na alarmsignalen uit de humane gezondheidszorg hebben het Ministerie van EZ en de veehouderijsector afgesproken om het gebruik in 2013 te halveren ten opzichte van 2009. Dit doel was al in 2012 bereikt. Het doel voor 2015 is een reductie met 70% ten opzichte van 2009 (LNV en VWS 2010). Het verminderde gebruik leidt nog niet tot een toename van werkzame antibiotica. Tussen 2005 en 2012 schommelde het percentage resistente E.coli tegen een of meerdere groepen antibiotica in vleeskuikens rond de 90%, ten opzichte van rond de 75% in 1999. Voor vleesvarkens en vleeskalveren liggen deze percentages in dezelfde orde van grootte (zie Compendium voor de Leefomgeving). In 2013 zijn er de eerste indicaties dat antibiotica resistentie in de veehouderij iets afneemt. Ook is het gebruik van voor de humane gezondheidszorg kritische antibiotica sterk beperkt. De voor deze middelen resistente bacteriën zijn dan ook in 2013 niet meer aangetroffen in dierlijke producten(Nethmap 2014/MARAN, 2014).

Europese vergelijking

Binnen de EU is de Nederlandse veehouderij een gemiddelde gebruiker van antibiotica (EMA 2013), maar dit gemiddelde zegt weinig over het risico op resistentieontwikkeling. De grootste deelsector in Nederland is de melkveehouderij waar het antibioticagebruik laag is.

Nederland is een gemiddelde antibioticagebruiker, mede door het groot aandeel melkvee.

Nederland is een gemiddelde antibioticagebruiker, mede door het groot aandeel melkvee.

Referenties

  • EMA (European Medecins Agency), 2013. http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Report/2013/10/WC500152311.pdf
  • FIDIN, 2011.
  • website Maran.
  • Bondt, N., L. Puister, L. Ge, H. van der Veen, R. Bergevoet, B. Douma, A. van Vliet en K. Wehling 2012. Trends in veterinary antibiotic use in the Netherlands 2004-2012. Nota 12-109. Den Haag: LEI.
  • CBS, PBL, Wageningen UR (2012). Gebruik van antibiotica in de veehouderij en resistentie, 1999 – 2011 (indicator 0565, versie 03, 9 november 2012). www.compendiumvoordeleefomgeving.nl. CBS, Den Haag; Planbureau voor de Leefomgeving, Den Haag/Bilthoven en Wageningen UR, Wageningen.
  • LNV & VWS (2010), Deskundigenberaad RIVM en reductie antibioticumgebruik. Brief 9 april 2010 aan Tweede Kamer, Den Haag: Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
  • Nethmap (2014) Consumption of antimicrobial agents and antimicrobial resistance among medically important bacteria in the Netherlands
  • MARAN (2014) Monitoring of Antimicrobial Resistance and Antibiotic Usage in Animals in the Netherlands in 2013.
  • Reardon, S. (2014). Antibiotic resistance sweeping developing world. Nature, 509(7499), 141.
  • WHO, 2014. Antimicrobial resistance. Global report on surveillance

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving, auteur: Martha van Eerdt