Balans van de Leefomgeving

Helft van de Nederlanders heeft overgewicht

Ongeveer de helft van de Nederlanders leed in 2011 aan overgewicht en circa 10% aan ernstig overgewicht. Terwijl het aantal Nederlanders met overgewicht nog stijgt, lijkt de stijging van het aantal Nederlanders met ernstig overgewicht tot stilstand gebracht.

Overgewicht en obesitas bij mannen, vrouwen en jongeren/kinderen

Overgewicht en obesitas bij mannen, vrouwen en jongeren/kinderen

Overgewicht en obesitas in Nederland

In 2012 is 53% van de mannen en 44% van de vrouwen te zwaar. Mannen hebben vaker overgewicht dan vrouwen, vrouwen vaker obesitas. Van de mannen heeft 11% obesitas, van de vrouwen 14%. Overgewicht en obesitas nemen toe met de leeftijd en komen vaker voor bij mensen met een lager opleidingsniveau. Van de Nederlandse kinderen had 14% overgewicht, waarvan 2% obesitas (RIVM, 2014). Terwijl het aantal Nederlanders met overgewicht nog stijgt, lijkt de stijging van het aantal Nederlanders met ernstig overgewicht tot stilstand gebracht.

Nederlanders eten niet gezond

Overgewicht is vooral een gevolg van een te hoge inname van calorie├źn, die voor Nederlanders ongeveer 10% te hoog is. De overheid is terughoudend met voorschriften over gezonde voeding. In de nota voedsel wordt vooral ingezet op gezondere voeding op scholen en sportkantines. Obesitas leidt tot een verhoogd risico op diabetes en op hart en vaatziekten. Maar hier zijn ook andere aan voeding gerelateerde factoren van belang zoals overconsumptie van rood vlees, zout en verzadigd vet, en te weinig consumptie van groente, fruit en vis, door het merendeel van de Nederlanders.

Voedselconsumptie ten opzichte van richtlijnen

Voedselconsumptie ten opzichte van richtlijnen

Circa 10% van de ziektelast gerelateerd aan voeding

Bijdrage van risicofactoren aan de ziektelast (DALY), uitgedrukt als percentage van de totale ziektelast van de selectie van ziekten waarvoor de ziektelast is berekend door RIVM (2014). Ruim 10% van de total ziektelast is gerelateerd aan voeding. Ongezonde voedingspatronen dragen vooral bij aan hart- en vaatziekten, diabetes type II en beroerte, Ongeveer 5% ziektelast wordt veroorzaak door overgewicht, 2% te hoge zoutinname, 2% door te lage consumptie van fruit en in totaal nog eens 2% door te lage consumptie van vis en groenten en overconsumptie van verzadigde vetten. Er is een correlatie tussen zowel de aan voeding gerelateerde risicofactoren (bijvoorbeeld onderconsumptie van groeten en overconsumptie van rood vlees), als het effect daarvan op het oplopen van de verschillende ziektes (bijvoorbeeld hartziektes). Om deze reden mogen de percentages in de onderstaande figuur niet bij elkaar opgeteld worden om zodoende de totale aan voeding gerelateerde ziektelast te berekenen. Als een eerste indicatie van een bandbreedte kan worden aangehouden dat de totale bijdrage van ongezonde voeding aan de nationale ziektelast teminste 5 procent en maximaal meer dan 10 procent is.

In Nederland is 4,0-5,7% van de ziektelast gerelateerd aan milieufactoren. Van deze milieufactoren veroorzaakt blootstelling aan luchtverontreiniging veruit de meeste ziektelast, gevolgd door transportgeluid, passief roken en radon.

Bijdrage van risicofactoren aan de ziektelast

Bijdrage van risicofactoren aan de ziektelast

Europese vergelijking

Europees gezien is overgewicht in Nederland relatief laag, maar overconsumptie van dierlijke eiwitten en verzadigde vetten is relatief hoog (zie onderstaande figuren).

Europese vergelijking overgewicht bij volwassenen voor 2009. Data gebaseerd op zelfrapportage (uitgezonderd Ierland) door respondenten van 18 jaar of ouder (voor Nederland ouder dan 20 jaar). Zelfrapportage geeft een onderschatting van overgewicht. Databronnen Eurostat, met uitzondering voor Nederland (CBS) en Denemarken, Finland, Litouwen en Ierland (wordobesity.org)

Europese vergelijking overgewicht bij volwassenen voor 2009. Data gebaseerd op zelfrapportage (uitgezonderd Ierland) door respondenten van 18 jaar of ouder (voor Nederland ouder dan 20 jaar). Zelfrapportage geeft een onderschatting van overgewicht. Databronnen Eurostat, met uitzondering voor Nederland (CBS) en Denemarken, Finland, Litouwen en Ierland (wordobesity.org)
Inname van eiwitten ten opzichte van richtlijnen in Europese landen

Inname van eiwitten ten opzichte van richtlijnen in Europese landen
Inname van verzadigde vetten ten opzichte van richtlijnen in Europese landen

Inname van verzadigde vetten ten opzichte van richtlijnen in Europese landen

Beleid van de Rijksoverheid

De Rijksoverheid spant zich in om overgewicht terug te dringen. Door voorlichting te geven over gezonde voeding en mensen meer te laten bewegen. Daarnaast werkt de Rijksoverheid samen met maatschappelijke organisaties in het Convenant Gezond Gewicht.

Referenties

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving, auteur: Hans van Grinsven