Balans van de Leefomgeving

Waterkwaliteit

  • De doelen voor natuurkwaliteit blijven in veel watersystemen buiten bereik

    Als gevolg van generiek milieubeleid is de kwaliteit van het oppervlaktewater de afgelopen decennia in grote delen van Nederland sterk verbeterd. De huidige waterkwaliteit is in het algemeen voldoende voor veel gebruiksfuncties, zoals de drinkwaterproductie, landbouw, scheepvaart en recreatie. De waterkwaliteit en de inrichting van de watersystemen zijn echter vaak nog ontoereikend om een hoogwaardige natuurkwaliteit te verkrijgen. De einddoelen die Nederland zich heeft gesteld voor de Kaderrichtlijn Water zullen, ondanks verbeteringen op onderdelen, in veel watersystemen niet worden gehaald.

  • Doelmatige inzet van middelen: waar mogelijk synergie, elders expliciete ruimtelijke keuzes

    In het waterkwaliteitsbeleid is de transitie naar een integratie met domeinen als natuur, landbouw en recreatie) eerder ingezet dan in het waterveiligheidsbeleid. In de gebiedsprocessen voor de Kaderrichtlijn Water komt deze integratie expliciet terug. Het zoeken naar synergie met andere doelen en beleidsterreinen, zoals natuur en recreatie, is onderdeel van deze processen. Synergie is echter niet altijd mogelijk. Vooral in gebieden waar landbouw en natuur sterk zijn vervlochten, is het vaak niet mogelijk natuurgebieden voldoende te beschermen tegen verdroging en vermesting. Daar zal expliciet moeten worden gekozen tussen landbouw of natuur. Ruimtelijke differentiatie biedt hier een kans om meer te bereiken dan met het huidige beleid.

  • Benut de beleidsprocessen Natuurvisie en stroomgebiedbeheerplannen KRW

    In het waterkwaliteitsbeleid is een herijking van de strategie nodig. De door het kabinet beoogde synergie tussen water (ministerie IenM) en natuur (ministerie EZ) vraagt om ruimtelijk specifieke keuzes over waar in Nederland de komende decennia hogere en lagere ecologische ambities worden nagestreefd. Een intensieve interactie tussen het Natuurvisietraject van EZ en het traject naar de derde generatie stroomgebiedbeheerplannen voor de KRW (2015-2021) van IenM, provincies en waterschappen biedt een uitgelezen kans om bij de invulling van de KRW voor de regionale watersystemen ruimtelijke keuzes te maken en deze te prioriteren. Een dergelijke prioritering kan ook plaatsvinden bij het opstellen van de omgevingsplannen van het Rijk en de provincies.

  • Aanpassing van de verdeling van de waterbeheerkosten kan innovatie stimuleren

    De verdeling van de kosten van het waterkwaliteitsbeheer lijkt steeds minder in overeenstemming met de grondslagen van kostenterugwinning en het principe de gebruiker/vervuiler betaalt. De agrarische sector betaalt een steeds kleiner deel van de kosten en de bijdrage uit het stedelijk gebied neemt toe. De emissies vanuit puntbronnen als de industrie en rioolwaterzuiveringen zijn de afgelopen decennia echter sterk teruggedrongen. De diffuse emissie vanaf landbouwgronden is minder sterk afgenomen en vormt, zoals in meer dan 90 procent van de Europese landen, een belangrijke beperking voor de verbetering van de ecologische waterkwaliteit. Om deze emissies substantieel terug te dringen, is innovatie nodig op de landbouwbedrijven. Een meer directe koppeling tussen heffing en milieuverontreiniging, bijvoorbeeld in de vorm van een bonus-malusregeling, kan helpen deze innovatie op gang te brengen.

In de Balans voor de Leefomgeving analyseert PBL hoe in Nederland wordt omgegaan met water, een bepalende factor voor Nederland als een veilige, leefbare en welvarende Delta, zie Waterkwaliteit en -veiligheid (PDF, 3 MB). Het gaat daarbij om beleid, doelbereik en sturing van de bescherming tegen overstromingen (zie Waterveiligheid) en de aanwezigheid van voldoende water van goede kwaliteit om te gebruiken door mens en natuur.

Evaluatie van het waterbeleid

Onderstaande tabel vat de voortgang samen ten aanzien van de doelen gericht op het verbeteren van de waterkwaliteit.

Waterkwaliteit

Kwaliteit oppervlaktewater Europese Kaderrichtlijn Water (2027)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
Het aantal oppervlaktewateren dat in 2027 aan alle KRW-doelen voldoet ligt tussen de 5 en 40%lees meer
Het aantal oppervlaktewateren dat in 2027 aan alle KRW-doelen voldoet ligt tussen de 5 en 40%.lees meer
Zwemwaterkwaliteit (vanaf 2015)
  • Balans 2012
  • Balans 2014
Doelbereik voor 2015 conform Nieuwe EU- richtlijn onvoldoendelees meer
Doel 2015 'alle locaties hebben aanvaardbaar kwaliteitsniveau' dicht genaderd, maar geen duidelijke verbetering meer in de laatste jaren.lees meer

Lees verder