Balans van de Leefomgeving

Consumptie van duurzamer geproduceerd vlees stijgt en doel voedselverspilling bij huishoudens niet binnen bereik

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Duurzamer vlees (2020)
  • Balans voor de leefomgeving 2016
De ambitie van overheid en bedrijfsleven is dat in 2020 100% van de consumptie van varkensvlees en pluimveevlees ten minste voldoet aan een hoger niveau van dierenwelzijn. In 2014 zijn de bestedingen aan duurzaam vlees ten opzichte van 2013 gelijkgebleven. De bestedingen aan producten met een Beter Leven Keurmerk zijn in 2014 met 4% gestegen. Dit tempo is te laag om het doel in 2020 te bereiken.
 Marktaandeel vlees en eieren met een duurzaamheidskenmerk

Marktaandeel vlees en eieren met een duurzaamheidskenmerk

Verkoop duurzamer vlees (met minimaal één ster) sterk toegenomen

De ambitie van overheid en bedrijfsleven is dat in 2020 100% van de Nederlandse consumptie van varkensvlees en pluimveevlees tenminste voldoet aan een hoger niveau van dierenwelzijn (met één welzijnsster volgens het Beter Leven systeem). Aanpassing van het assortiment door enkele grote supermarkten leidde tot een sterke stijging van de afzet tussen 2008 en 2012. Vooral de verkoop van duurzamer geproduceerd vlees, met minstens één ster volgens het systeem van dierenwelzijn is de afgelopen jaren sterk gestegen.

In 2014 zijn bestedingen aan duurzaam voedsel in alle productgroepen -behalve vis en vlees(waren) – gestegen. Wel zijn de totale bestedingen aan vleesproducten met een Beter Leven keurmerk in 2014 met 4% toegenomen ten opzichte van 2013.

Voedselverspilling (2015)
  • Balans voor de leefomgeving 2016
Doel is de voedselverspilling in 2015 met 20% te verminderen ten opzichte van 2009. In 2013 is de hoeveelheid verspild voedsel op het niveau van 2009. Aangezien het algemene beeld is dat er tussen 2009 en 2013 niet veel is veranderd in de hoeveelheid verspild voedsel, lijkt het doel van 20% reductie in 2015 buiten bereik.

Voedselverspilling door consumenten neemt nog niet af

 Voedselverspilling door de consument

Voedselverspilling door de consument

Het rijksdoel is de voedselverspilling in 2015 met 20% te verminderen ten opzicht van 2009. Er was in 2013 nog geen sprake van vermindering, zowel de totale verspilling als het aandeel van huishoudens is ongeveer hetzelfde als in 2009 (Bos-Brouwers et al. 2015).

Ongeveer de helft van de voedselverspilling vindt plaats bij huishoudens, een kwart door de industrie en een kwart bij andere voedselleveranciers zoals supermarkten, catering en horeca. De Nederlandse huishoudens gooien jaarlijks voor ongeveer 2,5 miljard euro aan eetbaar voedsel weg. Voedselverspilling is het vermijdbare verlies van eetbaar voedsel. Het gaat dus niet om onvermijdbare verliezen als sinaasappelschillen en dergelijke.

Er is sprake van voedselverspilling als voedsel dat is bestemd voor consumptie, en dat meestal is gekocht, niet wordt opgegeten. Huishoudens zijn verantwoordelijk voor bijna de helft van de verspilling. De meerderheid van de consumenten zegt bereid te zijn om minder voedsel te verspillen (PBL 2013; Rood et al 2014). In 2009 hebben overheid en marktpartijen afgesproken om in 2015 de verspilling met 20% te verminderen. Uit projecten als de Food Battle (Bos-Brouwers et al. 2013) is gebleken dat huishoudens met meer aandacht voor ‘op maat kopen en koken’ en ‘slim bewaren’ deze 20% kunnen halen. Er was in 2013 nog geen sprake van vermindering, zowel de totale verspilling als het aandeel van huishoudens is min of meer hetzelfde als in 2009 (Bos-Brouwers et al. 2015). De consument gebruikt 80% van de in de supermarkt gekochte voedingsmiddelen. Twee derde van het verspilde voedsel wordt onbereid of onaangeroerd als restafval of GFT-afval afgevoerd (CREM 2013).

De verspilling in de gehele Nederlandse voedselketen (inclusief landbouw, industrie en horeca) is per hoofd twee tot drie keer zo hoog als die van huishoudens alleen (Soethoudt & Bos-Brouwers 2014). Dit komt omdat Nederland een grote producent en exporteur van voedingsmiddelen is.

Voedselverspilling in Europees perspectief

De voedselverliezen in Nederlandse huishoudens behoren tot de grootste binnen de EU. Volgens cijfers van de Europese Commissie (2010) gooien Nederlandse huishoudens bijna 50% meer voedselresten (inclusief oneetbare delen als schillen en botten) weg dan de gemiddelde inwoner van de 27 lidstaten. Het valt op dat het absolute verlies per hoofd volgens de EU cijfers (112 kilogram per jaar in 2006) 40 procent hoger is dan volgens de Nederlandse cijfers (70 kilogram per jaar in 2010). Dit heeft mogelijk te maken met een andere verdiscontering van voedselverliezen bij de productie van voedsel in Nederland voor de export.
Voedselverspilling is een belangrijk onderdeel binnen het in december 2015 gelanceerde EU-actieplan voor de circulaire economie (EC 2015). Zo wordt een geharmoniseerde monitoring opgezet om de omvang, de oorsprong en de tendensen van voedselverspilling in de loop van de tijd te kunnen beoordelen. Om de hoeveelheid verspild voedsel te reduceren worden bewustwordingscampagnes opgezet en creëert de Commissie een platform over levensmiddelenafval, waar de lidstaten en alle actoren in de levensmiddelenketen bij elkaar worden gebracht. Ook wordt gekeken hoe EU-wetgeving kan worden aangepast om voedselverspilling te voorkomen. Dit geldt vooral voor regels over voedseldonaties aan voedselbanken, het gebruik onverkochte levensmiddelen als diervoeder en de datumaanduiding op nog veilige, eetbare levensmiddelen. Delen van het EU-actieplan voor de circulaire economie zijn gebaseerd op het FUSIONS (Food Use for Social Innovation by Optimising Waste Prevention Strategies) project dat in juli 2016 is afgerond (FUSIONS 2016).

Referenties

Naam van het gegeven

Consumptie duurzamer geproduceerd voedsel en voedselverspilling

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving

Achtergrondliteratuur

Bos-Brouwers H., H. Soethoudt, M. Vollebregt, M. van der Burgh (2015), Monitor voedselverspilling. Update Monitor voedselverspilling 2009-2013 & mogelijkheden tot (zelf) monitoring van voedselverspilling door de keten heen. Wageningen: Wageningen UR Food & Biobased Research.Logatcheva, K. (2015). Monitor Duurzaam Voedsel 2014; Consumentenbestedingen Wageningen: Wageningen UR LEI.Soethoudt H. & H. Bos-Brouwers (2014), Monitor voedselverspilling. Update Monitor 2009-2012. Wageningen: Wageningen UR Food & Biobased Research.

Betrouwbaarheidscodering

Literatuuronderzoek