Balans van de Leefomgeving

Tussen 2011 en 2014 is ruim 25.000 ha natuur ingericht

U bekijkt momenteel een archief-versie van deze indicator. Deze indicator is inmiddels geactualiseerd. De actuele versie kunt u hier bekijken.

Natuurnetwerk Nederland (2027)
  • Balans voor de leefomgeving 2016
Doelstelling Natuurnetwerk Nederland (NNN, voormalig EHS) uit het Natuurpact is om tussen 2011 en 2027 80.000 ha natuur in te richten. Daarvan is tussen 2011 en 2014 ruim 25.000 ha ingericht. In de evaluatie van het Natuurpact analyseert het PBL de realisering van het NNN als een belangrijk onderdeel van het provinciale natuurbeleid. Hierover wordt begin 2017 gerapporteerd.
 In 2014 is 2282 ha natuur verworven (inclusief functieverandering, ofwel particulier beheer).

In 2014 is 2282 ha natuur verworven (inclusief functieverandering, ofwel particulier beheer).
 Tussen 2011 en 2014 is ruim 25.000 ha natuur ingericht. In 2014 is er ruim 8436 hectare ingericht

Tussen 2011 en 2014 is ruim 25.000 ha natuur ingericht. In 2014 is er ruim 8436 hectare ingericht

Verwerving en inrichting nieuwe natuur

Het oppervlak verworven nieuwe natuur is sinds 1990 geleidelijk toegenomen. In 2014 is er 2281 ha verworven (inclusief functieverandering, ofwel particulier beheer) en is er ruim 8.436 hectare ingericht (IPO 2015).
De grafiek van verwerving vertoont in 2013 een dip omdat toen, als gevolg van de herijking van het natuurbeleid, verworven gronden buiten het Natuurnetwerk Nederland (NNN) zijn komen te liggen. Met de herijking is ook 1.367 hectare van de al eerder ingerichte gronden buiten de nieuwe NNN begrenzing komen te liggen. De grafiek voor inrichting vertoont een dip in 2002 en in 2006. Een deel van de ingerichte gronden bleek na inventarisatie in het kader van het project ‘Nulmeting op kaart’ nog niet te voldoen aan de geambieerde natuur en werd daardoor niet langer als ingericht te boek gesteld.

Wijzigingen in oorspronkelijk beoogde omvang Natuurnetwerk

Het Natuurnetwerk Nederland (NNN), voorheen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), is een netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden en werd in 1990 geïntroduceerd in het Natuurbeleidsplan van het ministerie van LNV (LNV 1990). Het doel van het NNN is de achteruitgang van het areaal aan natuur en van de biodiversiteit te stoppen door een samenhangend netwerk van natuurgebieden te creëren. Dit wordt gedaan door natuurgebieden te vergroten en met elkaar te verbinden door verwerving, inrichting en beheer van aangrenzende en tussenliggende landbouwgronden. De provincies zijn verantwoordelijk voor het realiseren van dit netwerk.

In 1990 was de omvang van de bestaande natuur in het Natuurnetwerk volgens het Rijk 435.500 hectare (LNV 1990). De toen beoogde uitbreiding, die in 2018 gerealiseerd moest zijn, was ca. 275.000 hectare groot. Deze uitbreiding werd vorm gegeven middels nieuwe natuur (ca. 175.000 ha verwerving, inrichting en particulier natuurbeheer) en agrarisch natuurbeheer (ca. 100.000 ha). In het Natuurpact van september 2013 hebben Rijk en provincies hun nieuwe ambities om natuur in Nederland te ontwikkelen en te behouden vastgelegd voor de periode tot en met 2027 (EZ & provincies 2013). De meeste provincies hebben de Ecologische Hoofdstructuur herijkt en de naamgeving is veranderd naar Natuurnetwerk Nederland. Door de herijking maken, soms grote, delen van de vroegere EHS geen deel meer uit van het NNN. In de meeste provincies zijn natuurgebieden die buiten het NNN zijn komen te liggen, toegevoegd aan provinciale groene netwerken.

Na de herijking is de omvang van het op kaart begrensde NNN teruggebracht naar ca 695.000 ha (exclusief grote wateren). Naast het Natuurnetwerk op het land zijn alle rijkswateren, waaronder Waddenzee, IJsselmeer, Zeeuwse delta en Noordzee aangewezen als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland.

Tot 2027 gaan de provincies minimaal 80.000 hectare natuur inrichten om het natuurnetwerk te versterken. Hiervoor moesten provincies in 2011 nog 40.000 hectare landbouwgrond verwerven of van functie veranderen (IPO 2015). Niet de hele begrensde NNN zal ook natuurgebied worden; een klein deel van het areaal is nog zoekgebied voor nieuwe natuur en een klein deel zal worden gerealiseerd met agrarisch natuurbeheer. Alle provincies hebben het Natuurnetwerk inmiddels planologisch begrensd en opgenomen in omgevingsplannen, omgevingsverordeningen, structuurvisies en ruimtelijke verordeningen.

 De Nederlandse Natura 2000-gebieden beslaan momenteel ruim 2 miljoen hectare (waarvan 83% open water). In Nederland liggen de Natura 2000-gebieden grotendeels binnen het Natuurnetwerk Nederland.

De Nederlandse Natura 2000-gebieden beslaan momenteel ruim 2 miljoen hectare (waarvan 83% open water). In Nederland liggen de Natura 2000-gebieden grotendeels binnen het Natuurnetwerk Nederland.

Natura 2000-gebieden niet volledig onderdeel van de NNN.

De Nederlandse Natura 2000-gebieden beslaan momenteel ruim 2 miljoen hectare (waarvan 83% open water, inclusief de kustwateren, Klaverbank, Friese front en Doggersbank). In Nederland liggen de Natura 2000-gebieden grotendeels binnen het Natuurnetwerk Nederland. Een deel van de Natura 2000-gebieden (ruim 27.000 hectare) is geen onderdeel van het Natuurnetwerk. Dit betreft vooral agrarische gebieden zoals Arkemheen, Polder Zeevang, uiterwaarden van de Rijntakken, het Oude land van Strijen en delen van de Wieden. Soms zijn deze gebieden ondergebracht in een nieuwe beleidscategorie bijvoorbeeld die van ‘Groene Ontwikkelingszone’. Deze hebben een “smaller” beschermingsregime dan de gebieden in het NNN. In Natura 2000-gebieden binnen het NNN worden namelijk – behalve de specifieke soorten en habitattypen die via de Natuurbeschermingswet worden beschermd – ook de zogeheten wezenlijke kenmerken en waarden van deze gebieden beschermd door het ‘nee, tenzij’-regime uit de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) (IenM 2012). Onder deze wezenlijke kenmerken vallen bijvoorbeeld ook landschappelijke kenmerken. Het ‘nee, tenzij’ regime uit de SVIR geldt niet voor Natura 2000-gebieden buiten het NNN. Bovendien is verwerving van gronden beperkt tot het NNN waardoor uitbreiding van bestaande weidevogelreservaten in deze N2000 gebieden niet zal plaatsvinden.

Vorderingen in bescherming Natura 2000-gebieden

De Natura 2000- gebieden zijn onderdeel van een netwerk van natuurgebieden in de Europese Unie, die worden beschermd op grond van de Vogelrichtlijn (EC 1979) en de Habitatrichtlijn (1992). Deze richtlijnen geven aan welke typen natuur (habitattypen) en welke soorten moeten worden beschermd. Nederland is verplicht de soorten en habitattypen in een gunstige staat van instandhouding te houden of te brengen. De lidstaten wijzen daarvoor speciale beschermingszones aan en moeten instandhoudings-maatregelen nemen om deze Natura 2000-gebieden te beschermen. De instandhoudingsdoelstellingen zijn opgenomen in de aanwijzingsbesluiten voor de Natura 2000-gebieden. Nederland werkt de instandhoudingsdoelstellingen per gebied uit in de Natura 2000-beheerplannen. Het beheerplan moet binnen drie jaar na aanwijzing van het gebied als Natura 2000-gebied zijn vastgesteld. Per september 2015 waren 154 van de ruim 160 Natura 2000-gebieden definitief aangewezen of de besluiten ervan getekend. Hiervan zijn 146 besluiten onherroepelijk geworden. Van de beheerplannen waren er 17 vastgesteld in 2015.

Referenties

Naam van het gegeven

1.Verwerving en inrichting2.Begrenzing Natuurnetwerk Nederland en de Natura 2000-gebieden

Omschrijving

1.Realisatie NNN door middel van verwerving, functieverandering en inrichting 1990 -2014. De indicator geeft het oppervlak aan verworven en ingerichte grond en particulier natuurbeheer ten behoeve van nieuwe natuur, verbindingen en natte natuur. 2.De indicator geeft weer hoe het areaal van de het NNN samenhangt met de Natura 2000-gebieden. Bovendien geeft de indicator aan welke gebieden uit de EHS na herijking niet meer terugkomen in de NNN.

Verantwoordelijk instituut

WOT Natuur & Milieu, Wageningen UR (Marlies Sanders)

Berekeningswijze

1.Bron cijfers: – Compendium verwerving en inrichting tot 2010- rapportage NOK 2010, 2011, 2012, 2013- Voortgangsrapportage natuur IPO 2015- GIS- bestanden: Verwerving, inrichting en beheer (IPO 2014, 2015).Cijfers zijn met elkaar vergeleken en in een grafiek gezet.LETOP: De ruilgronden (= door Bureau Beheer Landbouwgrond verworven gronden) binnen de begrenzing zijn in tegenstelling tot het NOK niet meegeteld bij verworven gronden. Het is namelijk niet zeker of deze gronden ook worden ingericht. 2.Kaartcombinatie in GIS (Union) van:- De kaart van het NNN is onderdeel van de voortgangsrapportage natuur (IPO 2015). – Netto EHS 2005 onderdeel van de Nota Ruimte- Alle rijkswateren zijn NNN maar staan niet op de NNN-kaart van het IPO. In 2005 waren ook alle rijkswateren EHS. De rijkswateren op de kaart zijn daarom overgenomen van de begrenzing van de netto EHS 2005 van de Nota Ruimte.- Natura 2000- gebieden 17feb2015

Geografisch verdeling

Nederland

Verschijningsfrequentie

Jaarlijks

Achtergrondliteratuur

1.DLG (2010), Natuurmeting op kaart 2010. Utrecht: Dienst Landelijk Gebied.DLG (2011), Natuurmeting op kaart 2011. Utrecht: Dienst Landelijk Gebied.IPO (2012), Natuurmeting op kaart 2012. Den Haag: Interprovinciaal OverlegIPO (2013), Natuurmeting op kaart 2013. Den Haag: Interprovinciaal OverlegIPO (2014), Natuurmeting op kaart 2014. Den Haag: Interprovinciaal OverlegIPO (2015), Natuur in de provincie. Eén jaar Natuurpact in uitvoering. Den Haag: Interprovinciaal Overleg. Voortgang Natura 2000. Tweede Kamer, vergaderjaar 2015-2016, 32 670, nr. 102Regiegroep Natura 2000. Status beheerplannen. Geraadpleegd op 9 december 2015. https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/natuur-en-biodiversiteit/inhoud/natuurnetwerk-nederland2.IPO (2015), Natuur in de provincie. Eén jaar Natuurpact in uitvoering. Den Haag: Interprovinciaal Overleg. Ministerie van VROM (2005), Nota Ruimte. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu, Den Haag

Betrouwbaarheidscodering

1.C. op basis van administratieve opgaven en GIS-bestanden2.Beleidskaarten zijn vastgesteld.