Balans van de Leefomgeving

3000 hectare onbenutte plancapaciteit en circa 22.500 woningen vergund maar vertraagd.

In 2017 is er ruim 3000 hectare onbenutte plancapaciteit, en zijn er circa 22.500 woningen vergund maar vertraagd. Bij Vinex-dichtheden van 25 woningen per hectare betreft dit naar schatting ruimte voor 110.000 woningen.

In 2017 is er ruim 3000 hectare onbenutte plancapaciteit.

In 2017 is er ruim 3000 hectare onbenutte plancapaciteit.
Woningen vergund in 2013 en 2014 hebben relatief vaak vertraging opgelopen.

Woningen vergund in 2013 en 2014 hebben relatief vaak vertraging opgelopen.

Vertraging bij woningen waarvoor reeds een bouwvergunning is aangevraagd

In de periode 2012-2017 varieerde de gemiddelde doorlooptijd van de bouw van een woning, tussen vergunning en het formele moment van oplevering voor ingebruikname, tussen 21 en 24 maanden (CBS). Op het peilmoment (maart 2017) zijn er circa 22.500 woningen waarvoor tussen 2010 en 2015 een bouwvergunning is verleend die (op het peilmoment) nog niet heeft geleid tot een opgeleverde woning. Dit is 7 procent van het totaal aantal vergunde woningen in deze periode. Woningen vergund in de jaren 2013 en 2014 hebben het meest vertraging opgelopen, respectievelijk 14 procent en 12 procent van alle vergunningen van dat jaar hebben nog niet tot opgeleverde woning geleid. We nemen aan dat observaties van vóór 2010 waarschijnlijk niet meer tot woningen zullen leiden. Dit betreft in totaal iets minder dan 3.000 woningen.

Vertraging tussen vastgelegde bestemming en aanvraag bouwvergunning

De periode tussen het vastleggen van een bestemming en de aanvraag van de bouwvergunning is meestal vrij kort, omdat die twee vaak gelijktijdig plaatsvinden (met gebruikmaking van de coördinatieregeling op grond van artikel 3.30 Wro) of ten minste snel na elkaar. Bestemmingplannen voor woningbouw worden doorgaans pas vastgesteld wanneer er een concreet bouwplan ligt (PBL, 2012). Desalniettemin is er in maart 2017 zo’n 3,550 hectare aan voor wonen bestemde ruimte waar op dat moment geen enkele BAG-registratie is in het kader van wonen. Dit duidt erop dat de bestemming niet is gerealiseerd. Dat komt bij een dichtheid van 25 woningen per hectare (de gemiddelde Vinex-dichtheid voor uitbreidingslocaties) op bijna 90.000 woningen. Circa 90 procent hiervan (3.290 hectare) is in de periode 2010 tot en met 2016 bestemd.

Aandeel binnenstedelijk en buitenstedelijk

Van de bestemmingsplannen die tussen 2010 en 2016 zijn vastgesteld (en nog zonder BAG-woningregistratie zijn) ligt 60 procent buiten de bevolkingskernen (definitie CBS 2011). Binnenstedelijk springen de grote stedelijke regio’s eruit, met de provincie Utrecht als uitschieter (150 hectare). Dit betreft o.a. een deel van Amersfoort Vathorst en Bunschoten, maar ook aan de westzijde van Culemborg (plan Parijsch Zuid). Noord-Overijssel valt op vanwege landelijk gelegen uitbreidingsgebieden, met name door een gebied van 100 hectare onder Kampen (plan IJsseldelta-Zuid), die nog niet tot realisatie zijn gekomen.

Regionale differentiatie

Elke locatie, al dan niet vertraagd, heeft zijn eigen dynamiek en zijn eigen complexe samenspel tussen draagvlakverwerving, het programma, het ontwerp (tekenen), de exploitatie (rekenen) en de kaders van het omgevingsrecht (Sorel et al., 2011). Vertragingen kunnen bijvoorbeeld voortkomen uit haalbaarheidsproblemen (o.a. door een veranderende vraag); locatieproblemen (bijvoorbeeld voortkomend uit vervuilde grond); regelgeving (bijvoorbeeld in het kader van de Wet natuurbescherming – Wn); of door strategisch grondbezit (Buitelaar & van Schie, 2018).

Referenties

  • Duinen, L. van, B. Rijken & E. Buitelaar (2016), Transformatiepotentie: woningbouwmogelijkheden in de bestaande stad. Den Haag: PBL.
  • PBL (2012), Ex durante evaluatie Wet ruimtelijke ordening – twee rapportage. Den Haag: PBL.
  • Buitelaar, E & Schie, M. van (2018), ‘Bouwen niet verboden. Een onderzoek naar onbenutte plancapaciteit voor woningbouw’, in Ruimte & Wonen, nummer 2: pagnrs
  • Sorel, N., E. Buitelaar, L. van den Broek, M. Galle & F. Verwest (2011) Omgevingsrecht en het proces van gebiedsontwikkeling. Den Haag: PBL.

Naam van het gegeven

Onbenutte plancapaciteit

Verantwoordelijk instituut

Planbureau voor de Leefomgeving

Opmerking

Sinds 2012 is er een nieuwe systematiek in de woningregistratie ingevoerd, de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Door licht gewijzigde definities van bijvoorbeeld woningen en woongebouwen, en van koopwoningen en particuliere huurwoningen, leidt dit tot kleine trendbreuken in de data. Volgens de oude systematiek telt Nederland momenteel 60% koopwoningen en 9% particuliere huurwoningen.