Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Buitenlandse pilots bieden inspiratie voor benutting ecosysteemdiensten in Nederland

rural community orchard in Germany2 november 2015 – Het initiatief ‘The Economics of Ecosystems and Biodiversity’ (TEEB) heeft overheden, natuurorganisaties en bedrijven over de hele wereld bewuster gemaakt van het belang van ecosysteemdiensten en biodiversiteit. Pilots rondom nieuwe verdienmodellen en arrangementen voor ecosysteemdiensten zijn in het buitenland echter nog schaars. Wel zijn er inspirerende voorbeelden bij voor Nederland, zoals integratie van ecosysteemdiensten in MKBA’s, Local Nature Partnerships en habitat banking.

Het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN) van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bouwt voort op het gedachtegoed van TEEB, een denkkader voor het herkennen, waarderen en verzilveren van de waarde van ecosysteemdiensten. In het recente rapport ‘TEEB in het buitenland’ geeft het PBL inzicht in de toepassingen van het TEEB-concept in vijftien verschillende landen. Het rapport omvat een inventarisatie van zo’n zestig opvallende studies, tools, pilots of beleidskeuzes in het buitenland die gericht zijn op benutting van ecosysteemdiensten en kijkt naar de acties die voortkwamen uit deze nieuwe inzichten.

Marktwerking rondom ecosysteemdiensten nog uitzondering

Een groeiend aantal landen maakt gebruik van ecosysteem assessments om bewustwording over het belang van ecosysteemdiensten te stimuleren. Verschillende landen verkennen daarnaast in pilots en met nieuwe tools de praktische mogelijkheden om met behulp van ecosysteemdiensten gebiedsproblemen op te lossen. In het merendeel van de initiatieven compenseert de overheid de betrokkenen voor de geleverde diensten. Zuiver private verdienmodellen waarin marktpartijen elkaar betalen voor geleverde ecosysteemdiensten zijn nog uitzonderlijk. Ook arrangementen met partijen uit economische sectoren komen in het buitenland weinig voor. Uit een eerder verschenen rapport van het PBL blijken natuurinclusieve oplossingen vaak georganiseerd vanuit marktwerking en sectoroverschrijdende samenwerking in Nederland.

Inspiratie voor Nederland

De Nederlandse overheid doet al veel rondom ecosysteemdiensten, maar kan daarnaast leren van de nieuwe buitenlandse inzichten. Zo past het Verenigd Koninkrijk de TEEB-benadering het meest systematisch toe in beleid. De Britse overheid ontwikkelde een handleiding voor natuurwaardering in Maatschappelijke Kosten-Batenanalyses (MKBA’s), stelde ‘Local Nature Partnerships’ aan voor lokaal beheer van natuur en landschap en voert pilots uit rondom habitat banking. Duitsland biedt ook aanknopingspunten, onder meer met een fonds voor pilotprojecten die natuurbescherming combineren met regionale of stedelijke ontwikkeling.

De overheid als coördinator van natuurinclusieve oplossingen

Dergelijke constructies zouden wellicht navolging kunnen krijgen in Nederland. Ze zouden als aanvulling kunnen dienen op bestaande subsidieregelingen voor landeigenaren, terreinbeherende organisaties, boeren of bedrijven, mits de meerwaarde voor de betrokkenen duidelijk is. De rol van de overheid blijft belangrijk en verbreedt zich van regelgever naar coördinator van natuurinclusieve oplossingen. Beide rollen kunnen elkaar wel bijten: bestaande kaders kunnen de keuze voor natuurinclusieve oplossingen immers tegenwerken.

Dit onderzoek werd uitgevoerd als onderdeel van het PBL-programma Natuurlijk Kapitaal Nederland. De conclusies zullen worden gebruikt als bouwsteen voor de eindconclusies van NKN over de manier waarop overheden, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven duurzaam gebruik kunnen maken van natuurlijk kapitaal.

Meer informatie

Foto copyright: CC BY-SA 2.0 de