Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Certificering van handelsketens belangrijk voor behoud natuurlijk kapitaal

Cocoa farming2 december 2015 – De productie van tropische grondstoffen zoals palmolie, soja en cacao gaat vaak gepaard met aanzienlijk verlies aan natuurlijk kapitaal. Certificering, gericht op verduurzaming van teeltmethoden en het vermijden van ontbossing, kan helpen om natuurlijk kapitaal te behouden. Ook een zorgvuldige keuze van de productielocatie is van belang. Zo kunnen veenbodems beter worden uitgesloten van productie, omdat er bij gebruik veel broeikasgas vrij kan komen.

Dit zijn enkele conclusies van onderzoek dat het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) uitvoerde in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving naar de handelsketens van soja, palmolie en cacao. De productie van deze grondstoffen gaat vaak gepaard met ontbossing, bodemerosie en het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Dit leidt tot verlies van natuurlijk kapitaal en verminderde levering van goederen en diensten door ecosystemen. Een voorbeeld is de omzetting van bos naar landbouwgrond voor de productie van palmolie, soja of cacao. Dit gaat onder meer ten koste van de ecosysteemdienst koolstofvastlegging.

De introductie van gecertificeerde, duurzame teeltmethoden kan het verlies aan natuurlijk kapitaal beperken. Om te kijken of dit rendabel kan zijn, voerden de onderzoekers een verbrede kosten-baten analyse uit. Hierin worden zowel de financiële kosten voor de boer als de maatschappelijke kosten van de productie meegenomen. Omdat er maar beperkt gegevens beschikbaar zijn, geven de analyses vooral de potentiële kosten en baten aan.

Combineer certificering met ruimtelijk beleid

Uit de analyse blijkt dat de totale maatschappelijke kosten van meerdere niet-gecertificeerde producten de totale baten overstijgen. Bij de meeste gecertificeerde alternatieven overtreffen de maatschappelijke baten de kosten juist. Dit verschil is grotendeels toe te schrijven aan het voorkomen van ontbossing en aan de hoge prijs die in kosten-baten analyses aan koolstofemissies wordt toegekend.

Dit resultaat laat zien dat certificering van de productie van deze tropische grondstoffen maatschappelijke meerwaarde kan geven, mits certificering daadwerkelijk bijdraagt aan het afremmen van ontbossing. Daarvoor is het wel nodig dat aanvullend ruimtelijk beleid wordt gevoerd op regionale schaal, omdat de invloed van individuele gecertificeerde boeren beperkt is.

Keuze productielocatie belangrijk

Op sommige locaties is het toepassen van duurzame productiemethoden niet voldoende en blijft het verlies aan natuurlijke functies groot. Een voorbeeld is de productie van palmolie op natte veenbodems in Azië. Drainage van de bodems zorgt voor oxidatie van het veen wat gepaard gaat met de uitstoot van broeikasgassen. Bij gecertificeerde productie is de drainage weliswaar minder, maar toch blijft de emissie van broeikasgassen uit de bodem groot. Het is voor de maatschappij als geheel dan gunstiger om gebieden met dit type bodems uit te sluiten van agrarische productie.

Dit onderzoek werd uitgevoerd als onderdeel van het praktijkproject Verduurzaming van internationale handelsketens van het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN) van het PBL. De resultaten vormen een bouwsteen voor de eindconclusies van NKN. De bevindingen zijn relevant voor het verwezenlijken van de ambitie van de Nederlandse overheid om beter om te gaan met de economische en maatschappelijke waarden van het natuurlijk kapitaal.

Meer informatie