Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Denkmodel Natuurlijk Kapitaal Nederland biedt aanknopingspunten voor verdere vergroening GLB

Foto: Jan van IJken; agrarisch natuurbeheer8 juni 2015 – Voor verdere vergroening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2020 kan houvast worden gezocht bij het denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN). Dit model helpt bij het herkennen, waarderen en verzilveren van de diensten van de natuur. Ecosysteemdiensten die in aanmerking komen voor steun vanuit het GLB zijn diensten die gerelateerd zijn aan de landbouw, zoals bodemvruchtbaarheid, of die een publieke betekenis hebben, zoals landschap.

De EU heeft in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid ingezet op een vergroening, waarvan de eerste uitwerking in 2015 operationeel wordt. Principieel is deze vergroening heel belangrijk, maar de feitelijke effecten zijn in voorgaande studies als minimaal of zelfs afwezig ingeschat. Daarom wordt nu al nagedacht over verdere mogelijkheden voor vergroening vanaf 2020. Onderzoekers van Wageningen UR hebben in opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving de bruikbaarheid van de NKN-benadering verkend voor verbreding en verdieping van de vergroeningsdoelen van het GLB en de financiering daarvan. Studiegebieden waren Salland en de Veenkoloniën.

Ecosysteemdiensten voor verduurzaming landbouw

In bijeenkomsten in de gebieden bleken ecosysteemdiensten een bruikbaar concept om gebiedskwaliteiten te bespreken. Kwantificering en kartering van de ecosysteemdiensten door de onderzoekers ondersteunden het gesprek ook. De systematische driedeling in productie-, regulerende en culturele diensten helpt om snel een overzicht over het geheel te krijgen.

Voor de verdere vergroening van het GLB lijken de aangrijpingspunten in de eerste plaats te liggen bij bodemgerelateerde diensten zoals ziektewering, watervasthoudend vermogen en koolstofvastlegging. Ook zijn er kansen bij randengerelateerde diensten zoals plaagbestrijding en ondersteuning van de bestuiving. Deze diensten hebben een nauwe relatie met de verduurzaming van de landbouw en kunnen klimaatdoelstellingen ondersteunen. Echter, tegelijk kunnen ze gepaard gaan met vermindering van de opbrengst vanwege areaalverlies door aangepast gebruik van  randen. Ook zijn er nog onzekerheden in hoeverre ziekten en plagen effectief worden onderdrukt en daarmee of de oogst op het oude niveau blijft. Steun vanuit het GLB kan agrariërs stimuleren om deze diensten te gaan benutten. Ook culturele diensten, zoals de belevingswaarde van landschap, kunnen een aanknopingspunt vormen voor verdere vergroening van het GLB. Hun publieke karakter kan een argument zijn voor inzet van publieke middelen.

Praktijkstudies nodig

De onderzoekers bevelen aan om in gebiedsgerichte projecten een uitwerking te maken van de mogelijkheden voor verdere vergroening van het GLB met behulp van de NKN-benadering. Gebiedscollectieven, zoals nu reeds actief in het agrarisch natuurbeheer, zouden het voortouw kunnen nemen in het opstellen van plannen voor betere benutting van bepaalde diensten. Met als uiteindelijk doel: verduurzaming van de landbouw en versterking van de belevingswaarde. Omdat hier nog veel ervaring moet worden opgedaan, is een lerende aanpak gewenst. Een nauwe, gelijkwaardige samenwerking tussen agrariërs en onderzoekers kan dit proces versnellen

Het PBL zal de resultaten van deze studie gebruiken als bouwsteen voor haar programma Natuurlijk Kapitaal Nederland. Hierin onderzoekt het PBL waar natuur en economie elkaar kunnen versterken en hoe overheden en ondernemers daar concreet mee aan de slag kunnen.

Meer informatie