Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Duurzame of conventionele productie van tropisch hout? Ecosysteemdiensten maken het verschil!

9 maart 2015 – Alterra Wageningen UR heeft voor het PBL een studie uitgevoerd naar de kosten en baten van conventionele versus duurzame productie van tropisch hout. Uit het onderzoek blijkt dat het meenemen van ecosysteemdiensten zoals koolstofopslag en wilde natuurproducten doorslaggevend kan zijn in de vergelijking.

Selectieve kap is de meest gebruikelijke manier om hout te oogsten in tropische bossen. Hierbij worden alleen de waardevolste boomsoorten gekapt. Het overblijvende bos loopt daarbij wel vaak veel schade op. Bij duurzaam tropisch bosbeheer wordt een verbeterde oogstmethode toegepast die de schade aan het resterende bos beperkt. Daarbij levert de eerste oogstcyclus vaak minder hout op dan bij conventionele kap, maar de opbrengsten in de toekomst kunnen juist hoger zijn, doordat het bos beter herstelt. Sommige soorten tropisch hout kunnen ook worden geteeld op plantages. De houtproductie vindt dan plaats op een kleiner oppervlak en het gebruik van natuurlijk bos kan worden verminderd.

Nieuw in het onderzoek van Alterra is dat ook andere ecosysteemdiensten van het bos dan houtoogst zijn gekwantificeerd. Hiermee ontstaat een schatting van de totale baten van verduurzaming. Het gaat bijvoorbeeld om opbrengsten van wilde natuurproducten, zoals noten, rotan, wild en vis, en om diensten zoals waterlevering, koolstofvastlegging en biodiversiteit. Het onderzoek was gericht op houtproductie in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië. Dit zijn belangrijke productiegebieden voor hout dat Nederland importeert.

Voordelen schadebeperkende oogst liggen op de lange termijn

Voor Zuid-Amerika is een opvallende uitkomst dat de netto commerciële opbrengsten (in geld uitgedrukt) bij schadebeperkende houtoogst hoger zijn dan bij conventionele kap. Dus zelfs zonder de baten van andere bosdiensten lijkt dit commercieel gezien te verkiezen. Schadebeperkende oogst vraagt wel een langetermijnblik van de houtbedrijven, omdat de kosten ver voor de baten uitgaan.

In Zuidoost-Azië hebben de bossen een andere ecologie en soortensamenstelling en pakt de vergelijking tussen conventionele en duurzame oogst anders uit. Daar lijkt schadebeperkende houtoogst pas commercieel interessant als ook de waarde van andere bosdiensten (in geld uitgedrukt) in beschouwing worden genomen. Ecosysteemdiensten maken hier dus het verschil in de afweging tussen conventionele en duurzame productie van tropisch hout. Die waarde zit grotendeels in de hogere koolstofvastlegging. Deze dienst zou een aanvullende bron van inkomsten kunnen vormen, met inzet van internationale markten en fondsen voor CO2.

Voordelen van plantages liggen op het regionaal schaalniveau

Een belangrijk aspect van plantages is dat ze door intensieve productie de mogelijkheid scheppen voor een groter areaal natuurlijk bos waar geen houtkap meer plaats vindt. Dat grotere natuurlijk bos levert ook weer allerlei baten op, waarbij vooral de grotere koolstofopslag opvalt. Maar omdat houtbedrijven hier zelf niet direct voordeel van hebben, is het niet vanzelfsprekend dat zij deze baten kunnen realiseren en voor de toekomst waarborgen. Daarvoor is aanvullend ruimtelijk beleid nodig op regionale schaal. Dit zou gefinancierd kunnen worden vanuit een mondiale koolstofmarkt. Diensten van natuurlijk bos die vooral van lokaal belang zijn, zoals voedsel en niet-hout producten, kunnen daar wellicht op meeliften.

Natuurlijk Kapitaal Nederland

Het onderzoek werd uitgevoerd voor het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN) van het Planbureau voor de Leefomgeving, als onderdeel van het praktijkproject Handelsketens. De resultaten vormen een bouwsteen voor de eindconclusies van NKN.

Meer informatie

Costs and benefits of a more sustainable production of tropical timber (publicatie)
Keurmerken bieden kans voor integratie van ecosysteemdiensten in handelsketens tropisch hout (nieuwsbericht)
Praktijkproject Verduurzaming van internationale handelsketens