Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Kansen voor natuur bij hoogwatergeul Varik-Heesselt

Natuurlijk-Kapitaal-Nederland-pilots-waterveiligheid-ecosysteemdensten-in-de-praktijk-van-het-Deltapragramma-Suzanne-van-der-Meulen-Cees-Kwakernaak-Maaike-Bos-201510 september 2015 – Twee planalternatieven die zijn ontwikkeld voor de hoogwatergeul bij Varik-Heesselt bieden, naast waterveiligheid, grote kansen voor versterking van de natuurwaarde in het gebied. Mogelijkheden voor meekoppeling van de ecosysteemdiensten voedselproductie, recreatie en delfstoffenwinning zijn niet of nauwelijks aanwezig. Dat concluderen onderzoekers van Deltares en Alterra in een onderzoek naar de baten van ecosysteemdiensten en de natuurwaarde van de hoogwatergeul Varik-Heesselt.

Als onderdeel van het Deltaprogramma wordt tussen de dorpen Varik en Heesselt de mogelijkheid onderzocht van een hoogwatergeul langs de Waal. De provincie Gelderland heeft een voorverkenning uitgevoerd waarin drie alternatieven voor de geul zijn geschetst. De variant ‘Functioneel’ is gericht op behoud van de bestaande agrarische functie. ‘Compact’ heeft een zo klein mogelijk ruimtebeslag en ‘Ruim’ zit aan de andere zijde van het spectrum. Deze drie varianten geven de bandbreedte van de hoogwatergeul aan, waarbinnen nog gezocht wordt naar voorkeursvarianten.

In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving verkenden Deltares en Alterra samen met de provincie de kansen voor het meekoppelen van ecosysteemdiensten en biodiversiteit in deze varianten. Daarvoor maakten zij gebruik van het op TEEB gebaseerde denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland voor het identificeren, waarderen en verzilveren van ecosysteemdiensten.

Verbreding van het blikveld

Voor natuurontwikkeling zijn er grote kansen, afhankelijk van het alternatief dat wordt gekozen. Vooral de varianten Ruim en Compact zijn interessant vanwege hun mogelijkheden voor laagdynamische natte natuur. Daarvan is weinig aanwezig in het rivierengebied en het is meestal moeilijk te realiseren. De landbouwopbrengsten nemen af in alle alternatieven; een gevolg van het verlies van het areaal fruitteelt. De meekoppelkansen voor recreatie zijn beperkt, onder meer door het al bestaande aanbod in de omgeving.

Op basis van de ervaringen in de pilot Varik-Heesselt zien de onderzoekers de NKN-aanpak als een geschikte methode voor integrale en interdisciplinaire planvorming. De vergelijking van inrichtingsalternatieven op basis van ecosysteemdiensten en natuurwaarde heeft geholpen om meekoppelkansen in beeld te krijgen. De analyse heeft ook inzicht gegeven in de eventuele aanvullende kennis en informatie die nodig zijn bij de planuitwerking. De resultaten van deze studie worden meegenomen in het MIRT-onderzoek dat de provincie Gelderland in de tweede helft van 2015 zal uitvoeren. Het feit dat er, naast de waterveiligheidsopgave, geen expliciete opgave voor natuur aan dit project is meegegeven, lijkt een belangrijke belemmering te zijn voor de uiteindelijke verzilvering van de natuurkansen.

Het onderzoek werd uitgevoerd voor het praktijkproject Waterveiligheid en natuur in het Deltaprogramma van het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland van het PBL. De resultaten zullen worden gebruikt om uitspraken te doen over de toepasbaarheid van de NKN-aanpak bij het realiseren van natuurinclusieve oplossingen in het Deltaprogramma. Voor het lopende planproces van Varik-Heesselt werden de resultaten als vrijblijvende input aangeleverd.

Meer informatie