Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Werken aan schoon water in een economisch netwerk

Peizermaden - Waterberging De Onlanden Drenthe3 maart 2015 – Vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen is een belangrijk speerpunt in het streven naar schoon grondwater. Voor agrariërs kan dit ook economische voordelen opleveren. In de tweede bijeenkomst van praktijkproject Brabant Water van Natuurlijk Kapitaal Nederland concludeerden de deelnemers dat die economische prikkels de sleutel zijn voor verankering van duurzaamheidsmaatregelen bij agrarische bedrijven.

Brabant Water heeft als drinkwatermaatschappij alle belang bij schoon water als grondstof voor haar productie. Zij werkt daarom intensief samen met agrariërs aan maatregelen om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen, onder meer in het project Schoon Water. Toch blijkt het niet vanzelfsprekend voor boeren om maatregelen structureel in hun bedrijfspraktijk te verankeren. Tijdens de eerste bijeenkomst met Natuurlijk Kapitaal Nederland maakten de betrokken een inventarisatie van de belemmeringen die er zijn. Ook hielden de onderzoekers van het PBL hierover interviews met partijen uit de streek. Op basis hiervan werden in de tweede bijeenkomst zes oplossingsrichtingen gepresenteerd om belemmeringen te overwinnen.

Economische prikkels voor verankering van duurzame maatregelen

Een goed voorbeeld van een oplossingsrichting is de introductie van een verzekering tegen opbrengstderving bij verminderd gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Uit de ervaring van Schoon Water blijkt dat agrariërs tot wel 60% minder gewasbeschermingsmiddelen kunnen gebruiken, zonder productie- of oogstverlies. Uit angst voor mislukte oogsten doen zij dit toch vaak niet. Door een deel van de financiële besparing op gewasbeschermingsmiddelen in te zetten voor een verzekering tegen zulke verliezen, kan de vrees voor inkomstenderving worden ondervangen. Zo ontstaat een win-win situatie waarbij de boer economisch voordeel heeft van het nemen van duurzame maatregelen, zonder extra risico.

Een tweede voorbeeld van een oplossingsrichting is een ruimtelijke strategie voor het stimuleren van biologische landbouw rond drinkwaterwinningen. In deze vorm van landbouw worden geen gewasbeschermingsmiddelen gebruikt, wat de kwaliteit van het grondwater direct ten goede komt. Ruimtelijke zonering kan ook financiële voordelen hebben. Koeien van de agrariër kunnen de wingebieden – veelal natuurgebieden – begrazen, wat voor de terreinbeheerder een kostenbesparing oplevert. De agrariër pacht deze grond tegen een lagere prijs en ontvangt daarnaast een hogere prijs voor zijn melk, omdat deze biologisch is. Deze combinatie maakt het verdienmodel van de agrariër rendabel. Ook hier is dus sprake van een economische prikkel tot verduurzaming.

Naar nieuwe samenwerkingsvormen

De workshopdeelnemers zagen de gepresenteerde oplossingsrichtingen als realistische mogelijkheden waar zij graag mee verder willen. Maar hoe krijg je een verzekering tegen opbrengstderving van de grond? Hoe kom je tot ruimtelijk zoneringsbeleid rond drinkwatergebieden? Duidelijk is dat partijen elkaar nodig hebben: een verzekering is een collectief product en succesvol beleid maak je als overheid en bedrijven samen.

Het bestaande Schoon Water project lijkt alles in huis te hebben om met deze opgaven aan de slag te kunnen. In de tien jaar van haar bestaan heeft het zich ontwikkeld tot een krachtig netwerk van overheden en koplopers onder de bedrijven. Mogelijk kan Schoon Water worden doorontwikkeld naar een blijvend economisch samenwerkingsverband van publieke en private partijen. Een samenwerkingsverband waarin zowel de korte- als de langetermijnbelangen zijn vertegenwoordigd. Het belang van de boer, die nú moet overleven en wil verdienen, gekoppeld aan het belang van duurzaamheid en schoon grondwater. Samen kunnen de partijen duurzaamheidsmaatregelen implementeren die geborgd zijn in het economisch proces.

Natuurlijk Kapitaal Nederland

Voor Natuurlijk Kapitaal Nederland was deze bijeenkomst het einde van het interactieve deel van praktijkproject Brabant Water. Over het project verschijnt een rapport en de resultaten zullen een bouwsteen vormen voor de eindconclusies van het programma.

Meer informatie