Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Werkwijze Natuurlijk Kapitaal Nederland toepasbaar bij realiseren meekoppeling in Deltaprogramma

Onderlopende uiterwaarden - Michel Geven, Buiten beeld11 september 2015 – In planprocessen voor waterveiligheidsopgaven kan het vroegtijdig bepalen van de economische en ecologische baten van natuurinclusieve oplossingen leiden tot andere keuzes. De aanpak van Natuurlijk Kapitaal Nederland – gebaseerd op het identificeren, waarderen en verzilveren van ecosysteemdiensten – is daarvoor een geschikte methode. Dit concluderen Deltares en Alterra op basis van twee pilots rond de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl en de hoogwatergeul Varik-Heesselt.

De dijkversterking en de hoogwatergeul zijn beide onderdeel van het Deltaprogramma. Tussen Eemshaven en Delfzijl wordt gedacht aan een dubbele dijk met daartussen ruimte voor natuur, zilte landbouw en aquacultuur en een slibmotor. In de uiterwaarden tussen Varik en Heesselt gaat het om een geul langs de Waal waardoor bovenstrooms minder geïnvesteerd hoeft te worden in dijkverbetering. Voor de geul zijn drie planalternatieven geschetst die verschillen in het ruimtebeslag van de geul.

In opdracht van het Planbureau voor de Leefomgeving verkenden Deltares en Alterra de economische en ecologische meerwaarde van beide natuurinclusieve oplossingen. Ze gebruikten hiervoor het denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland (NKN), een op TEEB gebaseerde aanpak voor het achtereenvolgens identificeren, waarderen en verzilveren van ecosysteemdiensten. Dit denkmodel werd uitgewerkt in een praktische checklist. Met de studie wilden de onderzoekers verkennen of de NKN-aanpak kan helpen om te komen tot natuurinclusieve besluitvorming.

Andere inzichten, andere keuzes

In het geval van de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl werd door de stuurgroep van het project vastgesteld dat de uitgevoerde waardering van ecosysteemdiensten en biodiversiteit een voldoende uitgewerkt en onderbouwd economisch en ecologisch perspectief bood voor de dubbele dijk. Dit was een belangrijke basis voor de bestuurlijke keuze om de multifunctionele dubbele keringzone als voorkeursalternatief nader uit te werken en in een proef uit te testen.

Bij de hoogwatergeul Varik-Heesselt heeft de vergelijking van inrichtingsalternatieven op basis van ecosysteemdiensten en natuurwaarde meerwaarde in de verkenning van meekoppelkansen. Het kwantificeren heeft geholpen bij het vroegtijdig differentiëren tussen kansen. Voor natuur blijkt veel winst mogelijk; voor ecosysteemdiensten nauwelijks. Bij de provincie en gemeente is draagvlak voor een natuurinclusieve inrichting van de geul. Bij inwoners leeft vooralsnog discussie over de noodzaak van de geul en de ligging.

Aanpak opnemen in Hoogwaterbeschermingsprogramma en MIRT

Deelnemers vonden de pilots nuttig. Zij zien meerwaarde in een vroegtijdig inzicht in baten van ecosysteemdiensten en natuurwaarden van alternatieve oplossingen voor de waterveiligheidsopgave. Normaliter ligt bij de planvoorbereidingsfase de focus op aanlegkosten. De NKN-analyse verbreedt het inzicht in de baten. Op basis daarvan kunnen meekoppelkansen voor ecosysteemdiensten en natuur volwaardig worden betrokken bij de verdere verkenningen en planuitwerking.

Toepassing van de NKN-benadering bij waterveiligheidsmaatregelen zal naar verwachting beperkt blijven zolang deze werkwijze geen onderdeel is van de procedures van het Hoogwaterbeschermingsprogramma en het MIRT. Geadviseerd wordt om in bestaande procedures op te nemen dat natuurinclusieve oplossingen altijd in een vroeg stadium van het planproces verkend worden, zodat kansen voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten niet buiten beschouwing blijven. De onderzoekers adviseren het ministerie van Economische Zaken om een verkenning te starten naar de mogelijkheden hiertoe in samenwerking met betrokken partijen. Dit voorstel sluit aan bij de vernieuwing van het MIRT.

Meer informatie