Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Meer denkmodellen

Voor het maken van afwegingen voor beleids- en investeringsbeslissingen zijn verschillende denkmodellen en methodieken in gebruik. Net als Natuurlijk Kapitaal Nederland kunnen ze ook afwegingen rond natuur en economie ondersteunen, maar ze zijn daar niet specifiek voor ontwikkeld. Afhankelijk van de situatie kunnen NKN en deze methodieken aanvullend op elkaar zijn.

Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA)

De Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA) is een methode om de maatschappelijke kosten en baten van beleids- en investeringsbeslissingen in beeld te brengen. MKBA’s worden vooral uitgevoerd om projecten en beleidsmaatregelen van de Rijksoverheid te beoordelen, maar ook wel voor grotere projecten van lagere overheden. De methode helpt om in beeld te krijgen wat het effect is van het beoogde project of beleid op de maatschappelijke welvaart en onderbouwt op die wijze overheidsinvesteringen. De MKBA kijkt ook naar ingrepen die niets met ecosysteemdiensten te maken hebben en is dus breder dan NKN. Aan de andere kant helpt het NKN-denkmodel en het begrip ecosysteemdiensten daarin om te duiden wat de effecten zijn van veranderingen in de natuur in een project op de welvaart. Daarnaast heeft NKN meer aandacht voor trends van ecosysteemdiensten en brengt NKN in beeld wie de lusten en lasten van veranderingen in ecosysteemdiensten ondervinden. Daarmee kan NKN mogelijk een aanvulling zijn op MKBA.

Milieueffectrapportage (m.e.r.)

Een milieueffectrapportage (m.e.r.) brengt de milieugevolgen van een besluit in beeld, zodat de plannen in ieder geval voldoen aan wettelijke kaders. Een m.e.r. is verplicht voor veel vergunningplichtige ruimtelijke ingrepen en plannen, zowel door overheden als bedrijven, om negatieve milieueffecten te voorkomen. De methode wordt meestal als toets gebruikt, maar kan ook bij het planontwerp ingezet worden. In het verleden was er de verplichting om een milieuvriendelijk alternatief uit te werken, maar die plicht is vervallen. De methode is nog niet gebaseerd op effecten op ecosysteemdiensten. Wel zijn pilots gaande waarbij in het planontwerp wordt onderzocht hoe ecosysteemdiensten verbeterd en benut kunnen worden. Dit omdat de m.e.r meestal wordt uitgevoerd voor een concrete ingreep en bedrijven of overheden ook een duurzaamheidsambitie hebben. Via het kijken naar de effecten op ecosysteemdiensten kunnen hun duurzaamheidsambities, gekoppeld aan de ingreep, concreter gemaakt worden.

Spelregelkader Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT)

Het spelregelkader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) schrijft voor welk proces Rijk, provincies en gemeenten moeten doorlopen voor regionale ruimtelijke en infrastructurele projecten waarin zij gezamenlijk investeren. Het gaat om de inhoudelijke en financiële vereisten, noodzakelijke afstemmingen en beslismomenten. Op dit moment gebruikt het MIRT-kader het begrip ecosysteemdiensten nog niet. Mogelijk kan het NKN-denkmodel meerwaarde bieden bij het formuleren en evalueren van natuurinclusieve MIRT-projecten.

Ecosysteemrekeningen / Ecosystem Accounting

Ecosysteemrekeningen geven zicht op de effecten van economische groei op het aanwezige natuurlijk kapitaal. Steeds meer overheden experimenteren ermee. Ook steeds meer bedrijven stellen ecosysteemdienstrekeningen op om zo de maatschappelijke impact van hun handelen te kunnen vergelijken met hun bedrijfswinsten. Ecosystem Accounting wil de monetaire waarde van verschillende ecosysteemdiensten meten. Ecosystem Accounting doet dit met name met behulp van marktprijzen of maakt een schatting van markprijzen wanneer er geen daadwerkelijke markt bestaat. Omdat de markprijzen niet altijd overeenkomen met de maatschappelijke waarde, kiest NKN eerder voor schatting van de (economische) waarde gebaseerd op geuite voorkeuren van mensen.