Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Wat is natuurlijk kapitaal?

Natuurlijk kapitaal, wat is dat nu precies? In het programma Natuurlijk Kapitaal Nederland verstaan we daaronder de natuurlijke hulpbronnen op aarde die de mens ter beschikking staan: biodiversiteit en ecosystemen. NKN richt zich dus niet op niet-levende hulpbronnen zoals olie.

NKN kijkt naar de natuurlijke hulpbronnen die het vermogen bezitten om de mens diensten te leveren. We spreken dan van ecosysteemdiensten. Denk bijvoorbeeld aan bescherming tegen overstroming door de duinen of het vastleggen van CO2 door bossen en laagvenen. Diensten met een maatschappelijke en/of economische waarde dus die bijdragen aan het welzijn en de welvaart. Natuurlijk kapitaal vormt daarbij één van de vijf kapitalen die de economie onderscheidt, naast het fysieke (machines, gebouwen e.d.), financiële (de geldvoorraad), menselijke (kennis, vaardigheden) en sociaal (participatie, netwerken) kapitaal.

Benutting en uitputting

Een belangrijk kenmerk van het natuurlijk kapitaal is dat het hernieuwbaar is, maar ook dat het uitgeput kan worden als er meer van gebruikt wordt dan er bijgroeit. Met andere woorden: het kan, net als elk kapitaal, zodanig beheerd worden dat zijn waarde behouden blijft, groeit, of uitgeput raakt. Een voorbeeld van benutting waarbij de waarde behouden blijft of zelfs groeit is duurzame visserij waarbij de visstand op peil blijft.

Toestand en trends

In Nederland voorzien ecosystemen op dit moment voor geen enkele ecosysteemdienst in de totale vraag naar de dienst vanuit de maatschappij. De afgelopen 25 jaar is de vraag naar veel ecosysteemdiensten sneller toegenomen dan het aanbod. Zo is de vraag naar koolstofvastlegging toegenomen door onder andere emissie uit de industrie, terwijl het aanbod is afgenomen door oxidatie van veen. Een aantal diensten vertoont een positieve trend in het aanbod, zoals houtproductie, waterzuivering en bestuiving. Natuurgebieden leveren de grootste bijdrage aan ecosysteemdiensten in Nederland, ondanks hun beperkte oppervlakte.

Een deel van de vraag naar ecosysteemdiensten kan worden vervuld door de import van producten, zoals voedsel, hout en biomassa. Daarmee wordt beslag gelegd op natuurlijk kapitaal buiten Nederland. Voor de regulerende en culturele diensten is import meestal geen optie, omdat die worden geleverd op de plaats waar de vraag naar de diensten bestaat. De inzet van techniek kan een alternatief bieden voor regulerende diensten. Denk bijvoorbeeld aan dijken in plaats van duinen of gekweekte hommels in plaats van wilde bestuivers. Ook met de inzet van dit soort alternatieven blijft een deel van de behoefte in Nederland onvervuld.

Levering ecosysteemdiensten fragment

Figuur bevat link naar infographic slideshow ‘Levering van ecosysteemdiensten in Nederland, 2013’

Meer informatie