Natuurlijk Kapitaal Nederland | natuur & economie verbinden

Projecten

Herman Engbers Hollandse Hoogte;

Hier vindt u de resultaten van de projecten van Natuurlijk Kapitaal Nederland. Het gaat om zeven praktijkprojecten en dertien overige projecten. De resultaten vormen de bouwstenen voor de eindconclusies van NKN en de aanbevelingen voor het beleid.

Eindrapport Natuurlijk Kapitaal Nederland

1. Praktijkproject Bestaande natuur:

Verzilveren van natuur in de Weerribben-Wieden

Met hun natuurterreinen hebben natuurorganisaties potentieel een groot kapitaal in eigendom. De gebieden leveren vele maatschappelijke diensten, zoals waterzuivering, koolstofopslag, beleving en biomassa. Onderzoek in de Weerribben-Wieden maakt duidelijk dat een gerichte aanpak nodig is om dit kapitaal te verzilveren.

2. Praktijkproject Handelsketens:

De bijdrage van duurzame handel aan het behoud van ecosysteemdiensten

Gecertificeerde productie van tropische grondstoffen – zoals soja, palmolie, cacao en hout – houdt beter rekening met het natuurlijk kapitaal. Het opschalen van duurzame productie wordt echter belemmerd doordat het financiële voordeel voor de producenten vaak beperkt is. Naast certificering moet daarom ook naar andere oplossingen worden gezocht.

3. Praktijkproject Brabant Water:

Duurzaam gebruik van natuurlijk kapitaal voor schoon water in Brabant

Drinkwaterbedrijf Brabant Water en agrariërs hebben laten zien dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen omlaag kan, zónder oogstverlies. Eén van de maatregelen daarvoor is het verbeteren van de bodemkwaliteit oftewel het versterken van het natuurlijk kapitaal. Hierdoor ontstaat maatschappelijk en economisch voordeel voor zowel agrariërs als publieke partners. Voor het verankeren van de maatregelen zijn nieuwe publiek-private samenwerkingsvormen nodig, met een focus op meervoudige waardecreatie.

4. Praktijkproject Gemeenschappelijk Landbouwbeleid:

De bruikbaarheid van het denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland voor verdere vergroening van het GLB

Voor verdere vergroening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid na 2020 kan houvast worden gezocht bij het denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland. Ecosysteemdiensten die in aanmerking komen voor steun vanuit het GLB zijn diensten die gerelateerd zijn aan de landbouw, zoals bodemvruchtbaarheid, of die een publieke betekenis hebben, zoals landschap.

5. Praktijkproject Deltaprogramma:

De toepasbaarheid van het denkmodel van Natuurlijk Kapitaal Nederland voor het realiseren van meekoppeling in Deltaprogramma

In planprocessen voor waterveiligheidsopgaven kan het vroegtijdig bepalen van de economische en ecologische baten van natuurinclusieve oplossingen leiden tot andere keuzes. De aanpak van Natuurlijk Kapitaal Nederland – gebaseerd op het identificeren, waarderen en verzilveren van ecosysteemdiensten – is daarvoor een geschikte methode.

6. Praktijkproject Natuurlijk kapitaal in de biobased economy:

Verzilveren van natuurlijk kapitaal in de zeewierketen

De teelt van zeewier kan ook maatschappelijke voordelen bieden door ecosysteemdiensten als golfslagdemping in windparken en opname van nutriënten. Deze diensten kunnen mogelijk helpen om te komen tot een rendabele grootschalige teelt. Pilotstudies zijn nodig om de werking te onderbouwen en onzekerheden te verkleinen.

7. Praktijkproject Natuurlijk innoveren in de voedselsector:

Ondernemen met natuurlijk kapitaal in de voedselsector

Kleine, innovatieve voedselbedrijven versnellen de verduurzaming van de voedselproductie door in de praktijk te bewijzen dat duurzaamheid economisch haalbaar is. De overheid kan deze ontwikkeling stimuleren, bijvoorbeeld door instrumenten voor innovatie beschikbaar te stellen.

Overige projecten

1. Habitatbanking in Nederland

Habitatbanking is een eigentijdse aanpak voor natuurcompensatie. Het is een van de mogelijke instrumenten die kunnen helpen bij het duurzaam benutten en beschermen van natuurlijk kapitaal.

2. Kansen en belemmeringen voor ecosysteemdiensten in regelgeving

Voor ondernemers en overheden die concreet aan de slag willen met natuurlijk kapitaal kan bestaande economische en ecologische regelgeving zowel een kans zijn als een belemmering. Aanpassing van regelgeving kan gewenst zijn, vooral om koplopers meer ruimte te bieden.

3. Buitenlandse voorbeelden voor de benutting van ecosysteemdiensten in Nederland

Buitenlandse pilots rondom nieuwe verdienmodellen en samenwerkingsvormen voor ecosysteemdiensten zijn nog schaars. Een aantal van deze buitenlandse pilots kan als inspiratie dienen voor de Nederlandse overheid.

4. Initiatieven van bedrijven voor duurzame benutting van natuurlijk kapitaal

Industriële bedrijven zetten vaak technische oplossingen in om hun impact op biodiversiteit te verkleinen. Dienstverlenende bedrijven zetten vooral in op natuurlijke en organisatorische oplossingen en betrekken daar regelmatig ook andere partijen bij. Dit biedt nieuwe kansen voor de transitie naar duurzame benutting van natuurlijk kapitaal.

5. Evaluatie TEEB-Stad tool voor waardering van stedelijk groen en blauw

De TEEB-Stad tool helpt gemeenten, ontwikkelaars en bedrijven om zicht te krijgen op de economische en maatschappelijke effecten van stedelijk groen. Verduidelijking van de functie van de tool in besluitvormingsprocessen kan richting geven aan haar verdere ontwikkeling.

6. Verdienmodellen voor natuur: leren van cultuur, onderwijs en zorg

Een analyse van de succes- en faalfactoren van 21 verdienmodellen in cultuur, onderwijs en zorg en hun toepasbaarheid voor natuur. Ook presenteren de onderzoekers een handvat waarmee natuurorganisaties nieuwe verdienmodellen kunnen beoordelen op geschiktheid en uitwerken voor eigen gebruik.

7. Lessen van twee decennia korenwolfbeleid

De korenwolf was ooit een bron van conflict tussen natuur en landbouw. Mede door de lerende werkwijze van het korenwolfbeleid is dit conflict omgeslagen in een synergie. Experimenteel beheer maakte onder meer zichtbaar dat de beheermaatregelen ook voordelen kunnen hebben in de vorm van ecosysteemdiensten als bodemvruchtbaarheid en cultuurlandschap.

8. Evaluatie natuurlijke klimaatbuffers

De natuur kan een rol spelen in het aanpassen van gebieden aan de gevolgen van klimaatverandering, bijvoorbeeld door diensten zoals opvang en berging van water. Zulke natuurinclusieve oplossingen zijn vooral kansrijk als een conventionele aanpak zoals dijkversterking onmogelijk of te kostbaar is.

9. Geldstromen naar natuur

Nederland gaf de afgelopen vijftien jaar gemiddeld € 1,1 miljard per jaar uit aan natuur- en landschap. Er zijn sterke jaarlijkse fluctuaties, maar de veranderingen in het natuurbeleid lijken niet te hebben geleid tot een structurele daling van de uitgaven. Wel zijn er forse verschuivingen in de geldstromen.

10. Kansenkaarten voor duurzaam benutten van natuurlijk kapitaal

Het benutten en beschermen van natuurlijk kapitaal kan bijdragen aan de verduurzaming van voedselproductie, drinkwaterwinning en waterveiligheid. Landelijke kaarten laten zien waar hiervoor de beste kansen liggen.

11. De betalingsbereidheid van individuen voor agrarisch natuur- en landschapsbeheer

Ruim een kwart van de Nederlandse bevolking is bereid te doneren voor natuur- en landschapsbeheer door agrariërs. Dit blijkt uit een studie waarin mensen een concreet verzoek tot donatie ontvingen voor het project ‘Boeren voor Natuur’ in Twente.

12. De relatie tussen biodiversiteit en ecosysteemdiensten

Een hoge biodiversiteit kan de effectiviteit vergroten van de ecosysteemdiensten koolstofvastlegging, waterzuivering, bodemvruchtbaarheid, natuurlijke plaagregulatie en bestuiving.

13. Discoursanalyse ecosysteemdiensten

Over het begrip ‘ecosysteemdiensten’ bestaat veel spraakverwarring. In samenwerkingsprojecten kan het helpen om te focussen op ‘functiecombinaties’, een begrip dat door veel actoren wordt herkend.