Natuurverkenning 2010-2040

Toekomstperspectieven

De discussie over het toekomstig gebruik van de zee in relatie tot de bescherming van de zeenatuur beweegt tussen twee uitersten:

  • Een heel groot deel (tot meer dan de helft) van de Noordzee wordt als beschermd natuurgebied bestemd voor het herstel van schelpdierbanken, zeegrasvelden, populaties roggen en bodemdieren. In deze gebieden is vrijwel geen gebruik meer mogelijk.

of:

  • Alle gebruik van de zee wordt zodanig duurzaam, gezond, veilig en schoon dat het gebruik de natuur niet meer in de weg staat. Denk aan geheel schone en stille schepen, zero-emissie platforms, ‘building with nature’ en uiterst selectieve, niet-bodem beschadigende visserij.

Geen van beide perspectieven is op zichzelf reëel; ze zijn nodig in combinatie met elkaar. Gebiedsbescherming is gewenst voor specifieke lokale natuur. Vaak gaat het daarbij om het bodemleven of specifieke functies als paaigebieden. Dit zal zeker gevolgen hebben voor het gebruik in deze gebieden.

Verduurzaming van het gebruik kan de ecologische impact sterk beperken. Zo is de offshore olie- en gaswinning in twintig jaar tijd vrijwel geheel schoon geworden. Zo’n transitie is, gegeven levensduur en kosten van investeringen, een moeizaam en langdurig traject. De overheid kan de omslag bevorderen door duidelijkheid te bieden over doelen en door het nemen van stimulerende maatregelen.

Governance

Het gebruik van de zee wordt internationaal gereguleerd. Dit geldt voor de scheepvaart (IMO), olie- en gaswinning (OSPAR), de visserij (ICES en het Europees GVB) en de natuur (Natura 2000). De EU heeft een strategie en de Kaderrichtlijn Marien (KRM) voor de zee vastgesteld en gaat zich bezighouden met de ruimtelijke planning op de Noordzee.

Was het voorheen vooral de overheid die de regulering bepaalde, nu gebeurt dit steeds meer in een interactieve en participatieve vorm met deelname van vele maatschappelijke partijen (governance). Dit vraagt om heldere rollen voor:

  • Overheden als rijk, EU en internationale organisaties met sectorale belangen
  • Stakeholders (gebruikers en NGO’s)
  • Wetenschap en kennisinstellingen
  • Adviesorganen (ICES, PBL, Raden voor de Leefomgeving & Infrastructuur, OWN)
  • Burgers

Het grote verschil met land is dat op zee geen privaat eigendom bestaat. Er zijn geen bewoners, geen provincies, gemeenten en waterschappen. Het rijk zal daarom altijd een centrale rol houden in het Noordzeebeleid. Hiervoor staat een diversiteit aan instrumenten ter beschikking: stimuleringsmaatregelen, jurisdictie, regiefunctie etc.

Lees meer

Overige informatie

Geef een reactie

You must be logged in to post a comment.

De Natuurverkenning is een wettelijk product van het Planbureau voor de Leefomgeving met medewerking van Wageningen UR.