Natuurverkenning 2010-2040

De visie van Ed Buijs

Ed Buijs

Met het recente natuurakkoord wil het kabinet het natuurbeleid minder technocratisch maken en regionale gemeenschappen een centralere rol laten spelen. Dit vinden gemeenten een goed idee. Het heeft een logica dat regio’s meer zelf moeten doen en zonder rijkssteun hun gebieden moeten inrichten en beheren. Vrijwel onmiddellijk na het openbaarmaken van de nieuwe rijkskoers verbeterde de regionale samenwerking. Het traditionele getouwtrek om rijksmiddelen ging zijn laatste fase in en het besef dat we het voortaan zelf moeten doen, gaf een volwassen en zelfstandig gevoel. Bevrijdend misschien zelfs wel. Maar er ontstonden ook een paar problemen. Ik focus hier op een langetermijnprobleem rond het beheer.

De gemeenten zijn in de 20e eeuw ingetreden in het beheer van regionaal groen. Rijk en gemeenten delen de kosten. In Noord-Holland legt ook de provincie bij. Maar nu het beheer door Staatsbosbeheer extreem onder druk staat, is het maar de vraag hoe het verder moet.

Staatsbosbeheer, als grondeigenaar van natuur- en recreatiegebieden, kan niet anders dan de markt op. Deze beweging veroorzaakt barsten in de principes van het kabinet. Wat zie ik gebeuren: Staatsbosbeheer verdient veel geld met het opslaan van licht vervuilde grond aan de rand van Amsterdam en gebruikt deze verdiensten elders in het land. Overleg over de besteding van de middelen met de regio is er niet. De aanwendig van het geld is volkomen ontransparant.

Ik vrees dat dit symptomatisch is. Het probleem is niet Staatsbosbeheer, het is de zeggenschap over de grond. Publieke doelen vergen publieke aansturing en de decentralisatie moet leiden tot een aansturing op het regionale niveau van de provincies en de gemeenten. Ik betwijfel of er op dit moment voldoende checks and balances zijn die kunnen voorkomen dat Staatsbosbeheer Rochdale en Vestia achterna gaat.

Er is een heel eenvoudige oplossing voor het risico van een ontsporende ex-rijksdienst: geef gronden van Staatsbosbeheer die langdurig door anderen zijn beheerd aan die beheerders c.q. samenwerkende provincies en gemeenten. De grond is in de boeken van het Rijk al afgeschreven en kan dus kosteloos worden overgedragen. Maak daarbij de onderliggende afspraak dat verdiensten worden geherinvesteerd in de gebieden zelf, zodat de regio’s wel onder checks and balances gebracht kunnen worden.

Daarmee bereikt het Rijk heel precies wat ze zegt te beogen: meer zeggenschap voor lokale gemeenschappen. Bovendien is het gratis steun aan de door de crisis zwaar belaste regio en steun aan belangrijke maatschappelijke ambities als natuur en recreatie die anders door de benen dreigen te zakken.”

Ed Buijs
planoloog en werkzaam bij de Dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Amsterdam.

Geef een reactie

You must be logged in to post a comment.

De Natuurverkenning is een wettelijk product van het Planbureau voor de Leefomgeving met medewerking van Wageningen UR.